پارس اتیلن کیش

پارس اتیلن کیش به کیفیت متعهد است.

Call Us : (+98 21) 88 20 20 60

index.php

سلام ریداکس2RTL

نقش بازیافت ضایعات پلاستیکی در حفظ بهداشت محیط زیست

دکتر مرتضی حاجیان، دکتر کریم موثقی، مهندس اصغر قرآنی و محمود آرزومندی

گروه شیمی دانشگاه اصفهان و سازمان بازیافت شهرداری اصفهان

منتشر شده در سومین همایش ملی بهداشت محیط در سال ۱۳۷۹

چکیده 

یکی از عوامل مؤثر در ایجاد آلودگی محیط زیست، دفن کردن زباله‌ها، به آب ریختن و یا سوزاندن آنهاست. بیشتر این ضایعات کاغذهای باطله، مقوا و کارتن، شاخه و برگ گیاهان، پلاستیک و لاستیک‌هایی است که به صورت ضایعات در آمده است. هرکدام از روش‌هایی که بدان اشاره شد می‌تواند به نوعی در آلوده ساختن محیط زیست مؤثر باشند، مخصوصاً سوزاندن آنها در هوای آزاد باعث متصاعد شدن گازهایی چون CO و CO2، NH3، NO، NO2، SO3، PBO و غیره می‌شود. این گازها همراه با گرد و غبار توسط باد، طوفان و باران از نقطه‌ای به نقطۀ دیگر منتقل می‌شوند و باعث رشد گیاهان و حیوانات و نیز باعث اختلالی در دستگاه تنفسی انسان می‌گردد. بنا بر این روشهایی که اشاره گردید روش‌های اصولی برای بازیافت پلاستیک‌ها و لاستیک‌ها نیست. وانگهی نوساناتی که بر روی قیمت نفت خام و فرآورده‌های آن و نیز بر روی مواد پتروشیمی وجود دارد باعث گردید که بازیافت به صورت مواد جامد به طریقۀ اساسی انجام شده و از سوزاندن مواد پلاستیکی و لاستیکی که با آزاد شدن گازهای سمی که قبلاً بدان‌ها اشاره گردیده و باعث آلودگی محیط زیست می‌شود، جلوگیری شود. از طرف دیگر با بازیافت صحیح و اصولی می‌توان از بازیافت ضایعات پلاستیکی فرآورده‌های پلاستیکی جدیدی تهیه نمود که شاید تهیۀ آن‌ها از مواد پتروشیمی امکان پذیر نباشد.
امروزه پلاستیک‌ها و لاستیک‌ها که از جمله پلیمرهای مصنوعی می‌باشند در صنایع جایگاه خاصی دارند و هم وقتی به صورت ضایعات شهری یا صنعتی در می‌آیند بازیافتشان به صورت اصولی و صحیح می‌تواند نقش بسیار مهمی در جلوگیری از آلوده شدن محیط زیست داشته باشد. قبلاً تصور می‌شد با دفن ضایعات پلاستیکی و لاستیکی در زیر زمین هم می‌توان برای مدتی از شر آنها خلاصی یافت و هم اینکه در زیر زمین همانند برگ درختان می‌پوسند و از بین می‌روند. تا اینکه در جاهایی که به علت کمبود زمین مجبور بودند از همان زمین‌هایی که در زیر آن‌ها مواد پلاستیکی دفن شده بود استفاده کنند متوجه شدند ضایعات پلاستیکی و لاستیکی بدون تغییر و تخریب به جای مانده‌اند . بنابراین به این نتیجه رسیدند که دفن کردن ضایعات پلیمری نمی‌تواند راه اساسی برای خلاصی از شر ضایعات گردد. متأسفانه روز به روز بر اثر کاربرد وسیعی که مواد پلاستیکی و لاستیکی در صنایع مختلف دارند بر حجم اینگونه ضایعات افزوده می‌شوند به طوری که آمار به دست آمده در سال 1993 نشان می‌دهد که فقط در اروپای غربی تقریباً 26 میلیون تن پلاستیک مصرف شده که 14 میلیون تن آن ضایعات بوده است. در ژاپن در سال 1975 تا سال 1990 میزان ضایعات جامد شهری که مواد ساختمانی، آهن آلات و شیشه نیز جزو آنها بوده است از 4200 هزار تن در سال به 5100 هزار تن رسیده است. در ایران نیز در سال 1376 بیش از 600 هزار تن پلاستیک مصرف شده که از این مقدار 315 هزار تن انواع پلی اتیلن سبک، سنگین و خطی بوده و 200 هزار تن پلی پروپلین بوده که در بیشترین مصارفش در تهیه لوله، ظروف و اتصالات و الیاف مصنوعی بوده است، و نیز 110 هزار تن پلی وینیل کلراید (پی.وی.سی) بوده که برای تهیه اتصالات و لوله اتصال فاضلاب، شیلنگ، چرم‌های مصنوعی رویه و تحت کفش و کفپوشها بوده است، 40 هزار تن پلی استایرن (کریستال) جهت تهیه قطعات وسایل خانگی، ظروف و مقدار 2 هزار تن پلی اتیلن ترفتالات (پت) جهت تهیه الیاف پلی استر، ظروف نوشابه و بسته بندی مواد غذایی به کار دیده شده است. با توجه به آمار روز افزون مصارف پلاستیک به موازات آن نیز ایجاد ضایعات پلاستیکی نیز افزایش می‌یابد و با توجه به حجم ضایعات تولید شده و ارزش افتصادی آن‌ها و نیز با توجه به نقش مهمی که در کاهش آلودگی محیط زیست دارند دارای ارزش هرگونه سرمایه گذاری برای دولت می‌باشد.

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

شیوه‌های مختلف بازیافت ضایعات پلاستیکی
انواع روش‌های بازیافت پلاستیک را می‌توان به صورت زیر دسته بندی نمود:
1- بازیافت فیزیکی نوع اول

در این روش فرآورده‌های پلاستیکی که در کارگاههایتولید در اثر عوامل مختلف به صورت ضایعات در آمده‌اند پس از خرد و آسیاب کردن دوباره با مو. اد نو به صورت همان فرآورده‌های اولیه در می‌آیند.

2- بازیافت فیزیکی نوع دوم

 در این روش ضایعات پلاستیکی که معمولاً در ضایعات جامد شهری می‌باشند پس از یک سری عملیات فیزیکی مثل جداسازی، شستشو، خشک کردن، آسیاب کردن و فرآورش به صورت محصولات و فرآورده‌های پست‌تر در می‌آیند. اکنون این نوع بازیافت در اکثر مراکز بازیافت مثل سازمان بازیافت مواد جامد شهرداری اصفهان انجام شده وبیشتر این ضایعات به صورت کیسه‌های زباله تولید می‌شود.

3- بازیافت شیمیایی نوع سوم

 در این روش به وسیله عملیات شیمیایی مثل تجزیه حرارتی (پیرولیز)، ئیدرولیز، الکولیز و غیره ضایعات پلاستیکی تبدبل به ترکیبات سبکتر و حتی تبدیل به تکپارهای تشکیل دهنده سان می‌شود. اخیراً این روش در مورد بازیافت پلاستیک پت در حد آزمایشگاهی سروع شده است.

4- بازیافت فیزیکی شیمیایی

 در این روش از سوزاندن ضایعات پلاستیکی در کوره‌های مخصوص می‌توان از انرژی حاصل در به کارگیری توربین‌های برق استفاده نمود. این روش اکنون در بعضی از کشورهای صنعتی به کار برده می‌شود. این بیشتر در مورد ضایعات پلاستیکی بیمارستانی توصیه می‌شود. این روش خود از لحاظ کاهش آلودگی‌های محیط زیست و نیز از لحاظ بازیافت انرژی حاصل دارای اهمیت قابل ملاحظه است.

مراحل بازیافت ضایعات پلاستیک شهری
بازیافت ضایعات پلاستیکی شامل مراحل زیر است:
1- جمع آوری ضایعات

 جمع آوری ضایعات پلاستیکی بستگی به موقعیت جغرافیایی، اجتماعی، اقتصادی و قوانین حاکم بر آن جامعه دارد. در اکثر جاها ضایعات پلاستیکی همراه با سایر مواد جامد مثل شیشه آلات، آهن آلات، ضایعات درختی و برگها، کاغذ و مقوا و مواد غذایی و وسایل ساختمانی و غیره جمع آوری می‌شود ولیکن اخیراً با تشویقی که از طرف شهرداری‌ها می‌شود ضایعات توسط شهروندان به طور جداگانه در خانه‌ها تفکیک می‌شود این عمل کمک بزرگی به مراحل بعدی بازیافت می‌نماید. وظیفه رسانه‌های عمومی و سازمان‌های بازیافت در تشویق شهروندان جهت جداسازی ضایعات مؤثر است. حتی در بعضی از جاها تفکیک پلاستیک از یکدیگر انجام شده و این روش بسیار مطلوبی در جمع آوری ضایعات و بازیافت آن‌ها می‌باشد

2- جداسازی ضایعات پلاستیکی از یکدیگر

معمولاً وقتی ضایعات جامد به محل بازیابی انتقال داده می‌شود پلاستیک‌های مختلف از دو جهت از یکدیگر جداسازی می‌شوند یکی از لحاظ ماهیت آن‌ها و حساسیتی که در مقابل حرارت دارند بدین معنی پلاستیک‌های که از دسته گرمانرم یا ترموپلاستیک هستند مثل انواع بطریهای پلی اتیلن، ظروف و قطعات پلی پروپلین، ظروف لبنیات نیم ایمپکت پلی استایرن، ظروف شیشه‌ای شفاف و رنگین از جنس کریستال یا پلی استایرن ضربه پذیر، چرخ گوشت خوردگی و آبمیوه گیری از جنس ABS (کوپلیمر – اکریلونیتریل بوتادین – استایرن) البته اتصالات و لوله‌ها از جنس پلی وینیل کلراید گرچه از نوع ترموپلاست ها هستند ولی از انواع دیگر که اشاره گردید جدا می‌شوند. این کار به عللی است که ذکر آنها خارج از حوصله این مقاله است.
دسته دیگر پلاستیک‌هایی که در اثر حرارت خمیر نمی‌شوند مثل ظروف ملامین، کلید و پریزهای برق قطعاتی از جنس باکلیت (رزین فنل – فرمالدئید). این دسته از پلاستیک ترموست می گویند و بازیافت آنها اخیراً بدین صورت است که پس از عملیات جداسازی، خرد کردن و شستشو و خشک کردن، آسیاب شده و به عنوان موتد تقویت کننده در پلاستیک‌ها در لاستیک سازی به کار برده می‌شوند.
نوع دیگر جداسازی پلاستیک‌ها علاوه بر حالت قبلی از لحاظ رنگ است به طوری که پلاستیک با رنگهای زرد، آبی، قرمز، سبز از رنگ‌های سفید وبی رنگ جدا می‌شود.

3- خرد کردن و شستشوی ضایعات پلاستیکی

اصولاً هرچه جمع آوری ضایعات انتخابی‌تر باشد درجه خلوص فرآورده‌های نهایی حاصل از بازیافت دارای کیفیت بهتری است. معمولاً پلاستیک‌های جمع آوری شده دارای آلودگی‌های زیادی هستند آسانترین روش پاکسازی آن‌ها از آلودگی‌ها، شستشوی آنها در حوضچه‌های آب است. معمولاً آلودگی‌هایی که همراه ضایعات است به صورت آلودگی‌های محلول در آب و یا محلول در آب است. آلودگی غیر محلول در آب معمولاً در ته حوضچه ته نشین می‌شوند.
در ابتدای حوضچه‌های شستشو در قسمت میانی خرد کننده‌های قیفی شکل تیغه‌های عمود بر هم دوار وجود دارد که پلاستیک را در داخل دهانه قیفی شکل می‌ریزند. فعالیت پلاستیکی به صورت تکۀ کوچک در می‌آید و با عمل بهمزنی که در حوضچه قرار دراد وبا توجه به تعدادی از مواد پاک کننده در ظروف مایعات پاک کننده عمل شستشو به خوبی انجام می‌شود. سپس تکه‌های خرد شده پلاستیک از سرریز حوضچه‌ها وارد ظروف خشک کننده می‌شود. در این ظروف بر اثر نیروی گریز از مرکز ضایعات پلاستیکی خشک می‌شوند.

4 – آسیاب کردن و مخلوط کردن با مواد نو یا مواد افزودنی

این مراحل را عمل آوری ضایعات نیز می گویند. معمولاً ضایعات آسیاب شده که معمولاً مخلوطی از پلاستیک‌های همرنگ و ترموپلاست می‌باشد بیشتر جهت تهیۀ فرآورده‌های نامرغوب و کیسه‌های پلاستیکی انجام می‌شود و اگر بخواهند از آن ضایعات، مواد مرغوبتری تهیه نمایند بایستی با استفاده از مواد نو و یا مواد افزودنی مخلوط و عمل فراورش رویان انجام شود. مثلاً در مورد ضایعاتی که به صورت مخلوطهایی از پلی اتیلن بک و پلی اتیلن سنگین باشد به کار بردن حدو. د 10 درصد از پلی اتیلن سبکی خطی با تقویت خواص مکانیکی آنها شده است . و یا اگر ضایعات به صورت یک پلاستیک همگن باشد مثل ضایعاتی که از بازیافت بطریهای نوشابه از جنس پلی اتیلن ترفتالات می‌آید، اضافه کردن 80 درصد از ماده نو خواصی کاملاً مشابه با مواد اولیه دارد. در مورد تقویت خواص مکانیکی ضایعات پلاستیکی معمولاً از یک سازگار کننده عمومی به نام بنت (Bennet) این سازگار کننده کوپلیمری از منومرهایی است که پلیمرهای آنها در ضایعات وجود دارند. مثلاً کوپلیمری از اتیلن – پروپلین – استایرن برای بهبود خواص مکانیکی آمیره ای از ضایعات پلی اتیلن – پلی استایرن و پلی پروپلین مؤثر است. بر اثر تحقیقاتی که انجام گرفته این نتیجه به دست آمده است که با افزودن کوپلیمر بیشتر به عنوان سازگار کننده پلاستیک‌ها می‌توان در آمیزه‌های پلاستیکی محیط همگن ایجاد نموده که باعث بهبود خواص مکانیکی آنها شود و هرچه مواد سازگارکننده بیشتر باشد نتیجه بهتری به دست می‌آید ولیکن به لحاظ اینکه تولید سازگار کننده‌ها از لحاظ لقتصادی پرهزینه است بایستی حداقل مقدار آنها حداکثر نتیجۀ مطلوب را به دست آورد و اضافه کردن بیش از 20 درصد از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست.

امروزه در کشورهای مختلف جهان مخصوصاً کشورهای پیشرفته اهداف خاصی از بازیافت مواد دنبال می‌شود. اما هدف اول آنها کاهش میزان ضایعات و افزایش سرعت کاهش است. 
معمولاً در بازیافت مواد سه محدودیت فنی، زیست محیطی و اقتصادی وجود دارد :
 محدودیت فنی بیشتر در مورد تجهیزات و وسایلی است که جهت بازیافت به شیوه‌های مختلف وجود دارد. محدودیت زیست محیطی هنگامی اتفاق می افتد که حمل و نقل یا تبدیل در چرخۀ بازیافت بیش از روشهای دفن ضایعات اثر مخرب داشته باشد و محدودیتهای اقتصادی وقتی حاصل می‌شود که هزینۀ خالص بازیافت بیش از هزینه‌های بازیافت باشد، البته باید توجه داشت که محدودیت‌های اقتصادی هر قدر زیاد باشد نبایستی مانع از بازیافت شود. محدودیت‌های اقتصادی و هزینه‌های حاصله تا وقتی که بازیافت برای محیط زیست مزایایی به همراه دارد قابل قبول است. بنابراین محدودیت‌های اقتصادی بازیافت اساساً تحت اثر مزایای زیست محیطی می‌تواند قرار گیرد.

نتیجه گیری
با توجه به خواص متنوع و مهندسی که پلاستیک‌ها نسبت به فلزات و آلیاژها دارند و با توجه به حجم قابل توجه آنها نسبت به سایر مواد جامد که البته بر حسب فصول و فرهنگ‌های مصرفی متفاوت است. سوزاندن آنها بدون استفاده از انرژی حرارتی آنها و یا دفن کردن ویا به آب ریختن آنها آسیب‌های فراوانی به محیط زیست وارد می‌شود. بنابراین این روشها، طریقه‌های اساسی و منطقی نیست با توجه به اینکه برای ساخت چنین فرآورده‌هایی که روزی قابل استفاده بوده و امروز به صورت ضایعات درآمده‌اند. بایستی از مواد پتروشیمی حاصل از نفت دوباره استفاده نمود. بنابراین بازیابی آن‌ها می‌تواند هرچند که در بعضی از مواد و شرایط از لحاظ اقتصادی پر هزینه باشد از لحاظ حفظ محیط زیست قابل توجه است و بر سازمانهای مربوطه است که کاهش آلودگی‌های محیط زیست را نسبت به مسائل اقتصادی ترجیح دهند و مسئله بازیافت را حتی در شهرهای دور افتاده با برنامه ریزی‌های صحیح مورد توجه قرار دهند. از طرف دیگر سرمایه گذاری تحقیقاتی در این زمینه باعث می‌شود حتی از بازیافت ضایعات پلاستیکی فرآورده‌های قابل توجه مثل میز و نیمکت‌های آموزشی، قطعاتی برای خودروها و غیره ساخت که تهیه آنها حتی از مواد پتروشیمی امکان پذیر نباشد.

منابع
1-    Kalson Carl,Polymer Recycling,Vol, 1, No, 4P, 1-3, 1993.
2-    Recycling of Plastic Materials,Mantia F.P. (Ed). chem tec pub,canada.
3-    Laquana o,and et al.J.Appl.polymer,Sci,38,667,1987.
4-    Paul D.R,and et al, polym.Eng,Sci12,1985.
5-    Vaccaro.E,Anthony T,J,Appl,Polym Sci 63,275-281,1997.
6-    Anon,A,Mod,Plast 20,1,72,1990.
7-    فرهید فرهمندقوی، محمود محراب زاده، جلیل مرشدیان، مجله شیمی، سال 12 شماره 1-تیرماه 1387.
8-    محمود محراب زاده، شراره شجاعی تهرانی، بازیافت شیمیایی پلی اتیلن ترفتالات، پروژه کارشناسی ارشد، پائیز 1377.
9-    Plastic Recycling R,91,P22-11.
10-    R,95 Comgress Proceeding P,192

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نمای

معیار های انتخاب پلی اتیلن برای شبکه توزیع گاز طبیعی

سعید درودیانی : مرکز تحقیقات پلیمر

منتشر شده در نشریع علوم تکنلوژی پلیمر : مقاله 7، دوره 6، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1372

چکیده 

از آغاز کاربرد سیستمهای پلاستیکی در شبکه توزیع گاز طبیعی حدود 30 سال می گذرد. برای این منظور تاکنون از سه ترکیب پلی اتیلن پلی وینیل کلرید سخت و پلی وینیل کلرید ضربه پذیر استفاده شده است. پلی اتیلن در بیش از 90 درصد شبکه های پلاستیکی توزیع گاز نقش دارد. در انتخاب مواد مناسب برای ساخت لوله عوامل زیادی دخالت دارند. هر ماده با خواص ویژه خود تعیین کننده حوزه کاربرد و عوامل طراحی است. عوامل مؤثر در انتخاب مواد برای ساخت لوله های شبکه گاز رسانی عبارت اند از: نیروهای بیرونی (خاک ، وسایل نقبه و عوامل غیر طبیعی) نیروهای درونی (فشار مجاز داخلی و ترکیب شیمیایی گاز) ، خواص مواد (استحکام مکانیکی دراز مدت و درام ،چقرمگی با تردی و پایداری در برابر رشد سریع ترک) ، شیوه برقراری اتصال ، هزینه مواد و هزینه های نصب سیستم. در این مقاله مهمترین خواص پلی اتیلن برای استفاده در ساخت لوله های گاز رسانی و معیارهای پذیرش مورد بحث و بررسی قرار می گیرند.

 

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا و دوماهنامه علوم و تکنولوژی پلیمر , مقاله 7، دوره 6، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1372 مراجعه نماید

مقدمه
از دهه 1960 میلادی و آغاز به کار گیری لوله و اتصالهای پلی اتیلنب در شبکه توزیع گاز تاکنون تدوین معیارهایی برای انتخاب پلیمر مناسب و ارزیابی عملکرد سیستمهای گازرسانی ساخته شده از آن به عنوان مهمترین موضوع در این زمینه مطرح بوده است. با توجه به گذشت مدت نه چندان طولانی از آن زمان و نبود شواهد عینی واقعی کافی از عملکرد سیستمهای توزیع گاز ساخته شده از مواد پلاستیکی ، مرجع تصمیم گیریها عموما” نتایج سنجشهای آزمایشگاهی و تعمیم آن به شرایط عینی مصرف بوده اند. با تکامل دانش موجود از خواص مواد پلیمری مورد استفاده برای این منظور و مشاهده عملکرد واقعی سیستمهای گاز رسانی پلاستیکی، معیارهای گزینش رزین مناسب برای ساخت این سیستمها نیز روز به روز اصلاح می شود و بهبود پیدا می کند.
با توجه به مزایای لوله و اتصالهای پلی اتیلنی نسبت به نوع فلزی، کاربرد این سیستمها با سرعت زیادی در حال گسترش است که آمارهای موجود مؤید این موضوع است. تا سال 1960 سهم لوله های پلاستیکی در سیستمهای گاز رسانی فقط 0.1 درصد کل خطوط ساخته شده بود. امروزه ، لوله و اتصالهای پلاستیکی در بیش از 85 درصد خطوط توزیع تازه ساز امریکا سهیم بوده و شامل 16 درصد تمام خطوط لوله گاز در حال بهره برداری این کشور است. تا سال 1985 در امریکا 400 هزار کیلومتر و در کانادا بیش از 100 هزار کیلومتر لوله های پلی اتیلن برای توزیع گاز مورد استفاده قرار گرفته است. این موضوع منحصر به کشورهای پیشرفته نبوده و در کشورهای در حال توسعه نیز کاربرد لوله های پلی اتیلنی برای گاز رسانی معمول شده است. به عنوان نمونه به چند مورد اشاره می شود:

1- در مصر ، طرح گاز رسانی به 350 هزار مصرف کننده به طول 2000 کیلومتر ، شروع از سال 1980.
2- در الجزایر طرح گاز رسانی به 200 هزار مصرف کننده به طول 3000 کیلومتر ، شروع از سال 1979،
3- در ترکیه پروژه گاز رسانی به 600 هزار مصرف کننده به طول 2600 کیلومتر ،شروع از سال 1988.

علاوه بر این موارد طرحهایی نیز در هنگ کنگ ،لهستان ، تایوان و عمان در حال اجراست.
در ایران ، به عنوان دارنده یکی از بزرگترین ذخایر گاز طبیعی در جهان استفاده از این منبع انرژی اهمیت بسیار زیادی دارد. استخراج ، پالایش ذخیره سازی و انتقال و توزیع مراحل اصلی تکنولوژی گاز طبیعی را تشکیل می دهند. با توجه به اهمیت کاربرد گاز طبیعی در ایران و محدودیت امکانات توزیع آن به مصرف کننده توسعه مطالعه و پژوهش در عرصه توزیع و سیستمهای مربوط ضروری به نظر می رسد.
لوله و اتصالهای پلاستیکی و به ویژه پلی اتیلنی به سرعت جایگزین سیستمهای فلزی در شبکه گازرسانی می شوند.در این شبکه گاز با فشار مشخصی جریان دارد که میزان آن توسط شرکت گاز تعیین می شود. معمولا حداکثر فشار گاز در شبکه توزیع  8barاست و در مقاطع مختلف توزیع به تدریج از مقدار آن کاسته می شود.از شبکه اصلی توزیع مقدار فشار از 8bar به تدریج4bar ، 1bar ، 100mb و 30mb کاهش پیدا می کند. در انتخاب پلاستیکی برای ساخت لوله های گاز رسانی عوامل متغیر و زیادی مؤثرند که عبارت اند از: ترکیب شیمیایی گاز ، فشار توزیع گاز ، وضعیت منطقه توزیع گاز (تراکم جمعیت و شرایط خاک) ، دوام و عمر مطلوب ، وضعیت سیستم موجود ، هزینه ساخت سیستم و نصب آن، میزان مهارت افراد نصب کننده و همچنین استحکام مکانیکی ، چقرمگی یا تردی و وضعیت شکست ، پایداری در برابر اجزای موجود در خاک وگاز ، میزان سرمایه گذاری برای اتصال اجزای سیستم و تامین ابزار موزد نیاز و نیز ذخیره سازی ، جابه جایی و انتقال وجود خدمات جانبی ، سهولت انجام تعمیرات ، طول قابل اجرا برای لوله و اندازه های قابل دسترس لوله.
تجربیات چند دهه گذشته ، به ویژه در امریکای شمالی و اروپا ، نشان میدهد که تنها سه نوع پلاستیک پلی اتیلن (PE) پی وی سی سخت (PVC)و پی وی سی ضربه پذیر (HIPVC)از جنبه های اقتصادی و فنی برای استفاده در شبکه توزیع گاز مناسب اند.
در این مقاله مهمترین خواص پلی اتیلن برای کاربرد در ساخت لوله های گاز رسانی و معیارهای پذیرش مورد بحث و بررسی قرار می گیرند.روشهای پیشنهادی سازمان جهانی استاندارد (IOS)به دلیل فراگیر بودن و روی آوردن به آن از سوی تعداد زیادی از کشورهای دنیا مبنای این معیارها قرار داده شده اند.

بحث
در این بخش از مقاله خواصی چون چگالی ،شاخص جریان مذاب ، انقباض حرارتی استحکام کششی ، پایداری در برابر گاز طبیعی مقطر ، استحکام در برابر فشار داخلی ، قابلیت جوشکاری ، استحکام در دراز مدت دوام) و تغییر خواص ناشی از تأثیر عوامل جوی به ترتیب مورد بحث قرار می گیرند. دو خاصیت نخست روی رزین و بقیه خواص بر روی لوله ساخته شده انجام می شوند. با توجه به اهمیت ویژه خواص مکانیکی و ابعاد مختلف آن در لوله های پلاستیکی این موضوع در مقاله دیگری مورد بررسی و بحث قرار می گیرد.

چگالی
خواص پلی اتیلن وابستگی زیادی به چگالی آن دارد. پلی اتیلن ساخت فرایندهای مختلف ممکن است دارای چگالی در محدوده  90/0 تا 0/98gr/cm^2 باشند. برای ساخت لوله از انواع مختلف پلی اتیلن استفاده می شود ،لیکن دو نوع نیم سنگین (PE.MD) و سنگین (PE.HD)برای ساخت لوله های مورد استفاده در گاز رسانی به کار می روند. بر اساس استاندارد(1988) 4437-ISO چگالی اسمی رزین پلی اتیلن مصرفی در ساخت لوله های گاز رسانی(که نمونه براساس 1872-ISO تهیه و چگالی آن طبق روش ISO-1183اندازه گیری شده است) دست کم باید 0/93gr/cm^2 باشد.اجزای تشکیل دهنده آمیزه این رزین عبارت از مواد ضد اکسنده پایدار کننده ها در برابر پرتو فرابنفش و رنگدانه است. چنین پلی اتیلنی براساس بند 3 در استاندارد 1872-ISO در درجه بندی 4۰3 یا 5 قرار می گیرد.

شاخص جریان مذاب(MFI)
شاخص جریان مذاب معیاری از وزن مولکولی پلی اتیلن است.وزن مولکولی نیز مانند پگلی نقش مهمی در خواص پلی اتیلن دارد ، از این رو شاخص جریان مذاب پلی اتیلن مورد استفاده در ساخت لوله باید مشخص باشد. این خاصیت معمولا مطابق روش 1123-ISO اندازه گیری می شود (مقدار بارگذاری ۵ کیلوگرم در دمای °190C است). شاخص سیالیت مذاب پلی اتیلن برای ساخت لوله های گاز کمتر از یک می باشد.

انقباظ گرمایی
آزمون انقباض گرمایی لوله در دمای °110Cبه مدت 30 دقیقه براساس استاندارد ISO-4427 انجام میشود. در این آزمون میزان انقباض نباید بیشتر از3درصد باشد و پس از انجام آزمون نیز لوله باید عاری از هرگونه تاول زدگی و ترک خوردگی باشد.دستور کار آزمون در ISO-2506 مندرج است.

استحکام کششی
در آزمون کششی براساس دستور کار 6259-ISO در دمای °23C، میزان درصد ازدیاد طول تا پارگی نباید کمتر از 350 باشد.در این روش سرعت کشش50mm/min برای لوله با قطر110mm و 100mm/min برای لوله با قطر32mm است. نمونه ها برای آزمون کشش از راه منگنه زنی (punching)لوله ها به دست می آیند.

پایداری شیمیایی
لوله های پلی اتیلن برای گازرسانی باید از پایداری کافی در برابر برخی مواد موجود در گاز طبیعی برخوردار باشند ، زیرا این مواد می توانند در لوله به صورت مایع (مقطر) در آیند. میزان پایداری لوله در برابر این مواد از راه انجام آزمون غشاء داخلی با گاز مصنوعی متراکم (مخلوط تری متیل بنزن و دکان نرمال به نسبت مساوی) در داخل و آب در خارج لوله سنجیده می شود. قبل از انجام این آزمایش لوله برای مدت 1500 ساعت در دمای °C232 و تحت فشار معمولی نگهداری می شود.
براساس استاندارد 4437-ISO لوله باید فشار داخلی MPa2 را در دمای °C80 با مواد شیمیایی مورد نظر برای دست کم 30 ساعت تحمل کند.نمونه های لوله را می توان قبل از آزمایش در دمایC°80 به مدت 24 ساعت نگهداری کرد.این آزمایش روی لوله های به قطر 32 ، 40 ، 50mm و SDR11 انجام می شود SDR) مخفف standard dimension ratio و نسبت قطر اسمی خارجی لوله به ضخامت دیواره آن است).
معمولا نتیجه آزمایش پایداری شیمیایی به صورت نمودار های تغییرات تنش حلقه ای (hoop stress) برحسب زمان در دماهای مختلف نشان داده می شود. 

استحکام هیدروستاتیک لوله
میزان تحمل لوله در برابر فشار داخلی روی لوله به قطر32mm (SDR11)در دماهای مختلف °20C ،°60C و ° 80Cاندازه گیری می شود. محیط داخل و خارج لوله در این آزمون آب است و بر اساس استاندارد ۴۴۳۷-ISO استحکام هیدروستاتیک دراز مدت لوله برای زمان شکست 100 هزار ساعت در دمای°20C باید دست کم 8MPaتنش حلقه ای باشد. این آزمون ممکن است در دماهای بیشتر و به صورت تسریع شده انجام گیرد. در این صورت برای زمان شکست 50سال استحکام هیدروستاتیک لوله باید دست کم 6/5MPa باشد.
در اندازه گیری استحکام هیدروستاتیک کوتاه مدت باید تمام انداز های مختلف لوله تولید شده مورد آزمایش قرار گیرند. در استاندارد جهانی 4437)-(ISO لوله های پلی اتیلن بر پایه میزان استحکام هیدروستاتیک در شرایط مختلف به سه دسته تقسیم میشوند. همان طور که ملاحظه می شود لوله های دسته الف دردمای معمولی استحکام بیشتری دارند در حالی که لوله های دسته به در دمای زیاد استحکام بیشتری نشان می دهند. لوله های دسته ج در دمای زیاد عملکردی نظیر دسته Aدارند ، ولی در دمای عادی ضعیفتر از آن عمل می کنند. دستور کار انجام آزمایش تعین استحکام هیدروستاتیک لوله در سند ISO-1167 ارائه شده است.
دوام و استحکام دراز مدت لوله از طریق برون بابی  (Extrapolation)نتایج به دست آمده در آزمون فشار داخلی در دمای°C20 تعیین می شود و آزمون ترکیدن(Burst) در دمای °C60 انجام می گیرد. در صورتی که در دمای °C60 و تنش محیطی 5MPa ترکیدن لوله بیش از 10 هزار ساعت طول بکشد ، تعیین استحکام در °C20 از طریق انجام آزمون در دماهای °60C و °80C و تعمیم آن بر پایه قانون آرنیوس ضروری خواهد بود.
قابلیت جوشکاری
در ارزیابی قابلیت جوشکاری لوله های ساخته شده از رزین پلی اتیلن لازم است که این لوله ها به صورت لب به لب جوش گرمایی داده شوند و تحت آزمونهای مربوط قرار گیرند کیفیت اتصال بین دو لوله به وسیله روشهای مختلفی قابل بررسی و سنجش است که آزمونهای کشش ، خمش و کشش سریع و همچنین آزمون استحکام در برابر فشار داخلی آب و آزمون بارگذاری ساکن دراز مدت از آن جمله اند. تجربه نشان می دهد که از میان روشهای مختلف قابل اجرا ، آزمون کشش نمونه های لوله دارای اتصال جوش و آزمون استحکام در برابر فشار داخلی آب سودمندترند.اتصال نامطلوب باعث ایجاد شکست از ناحیه اتصال می شود، در حالی که در اتصال قابل قبول شکست در دو قطعه لوله پدید می آید. با توجه به تنوع نسبتا زیاد پلاستیکهای مورد استفاده در ساخت لوله های گاز رسانی ،لازم است که استحکام و پایداری اتصال از نظر سازگاری دو نوع پلاستیک نیز مورد بررسی قرار گیرد.
به طور خلاصه ، محل اتصال دو لوله پس از جوشکاری ابتدا از نظر ظاهری مورد بررسی عینی قرار می گیرد و سپس آزمونهای کشش و عملکرد دراز مدت روی آن انجام می یابد. این آزمونها شامل پایداری مکانیکی در برابر فشار داخلی آب در دمای °80Cو استحکام در برابر نیروی ساکن در دمای ° 80Cمی باشند. در این آزمونها باید شکست از نواحی غیر اتصالی و در طول دو لوله صورت گیرد.

فرسایش لوله بر اثر عوامل جوی
لوله های پلی اتیلن در فاصله زمانی ساخت و مصرف در شرایط مختلف نگهداری می شوند. هنگام نصب نیز ممکن است لوله برای مدت نسبتا" طولانی در معرض عوامل طبیعی نظیر آفتاب و باران قرار گیرد. با توجه به احتمال تخریب مولکولی پلی اتیلن و تغییر خواص آن لازم است که ارزیابی نسبتا دقیقی از این تغییر و میزان فرسایش به عمل آید. بر اساس استاندارد 4437-ISO درصد ازدیاد طول تا پارگی و استحکام در برابر فشار هیدرولیک داخلی نمونه های لوله باید در محدوده مجاز یاد شده باشند. طول تقریبی نمونه ها یک متر و قطر آنها مختلف است و در معرض انرژی تابشی دست کم معادل  3/5GJ/ m^2قرار گرفته اند.
در ضمن عوامل جوی نباید هیچ گونه تأثیر منفی بر قابلیت جوشکاری لوله ها داشته باشد. در این آزمون اطلاع از مقدار انرژی تابشی دریافتی عامل مهمی در تعیین مدت زمان انجام آزمایش است. مجموع انرژیهایی که از خورشید و تابشهای آسمانی به زمین می رسد به عوامل متعددی نظیر عرض جغرافیایی ، شرایط جوی و آلودگی هوا بستگی دارد. با تقریب مناسب ، مقدار انرژی در واحد زمان در محدوده طول موج 300 تا 3000nm در حدود 1000w/ m^2 است. در صورتی که محدوده طول موج 300 تا 800nm مورد نظر باشد مقدار انرژی در واحد زمان به 580w/ m^2 کاهش می یابد. این در مقدار عبارت اند از انرژی دریافتی در ساعت ۱۲ نیمروز با آسمان صاف در استوا.
براساس اندازه گیریهای انجام شده ، میانگین سالانه مقدار کل انرژی دریافتی در منطقه میامی (فلوریدای آمریکا) 6000MJ/ m^2 است. با توجه به در برداشتن 58 درصد سهم محدوده طیف مورد نظر 300 تا 800nm، مقدار انرژی برای این ناحیه  3480MJ/ m^2 خواهد بود. بدین ترتیب ،حداقل مدت نگهداری نمونه های لوله در معرض عوامل طبیعی و آفتاب برای انجام آزمون فرسایش در روش استاندارد 4437-ISO یک سال است . معمولا پس از 2 سال ، نگهداری لوله در معرض عوامل جوی و آفتاب نباید تغییر قابل توجهی در استحکام هیدرولیک لوله در شرایط دمای °C20 و °C80 به وجود آورد. برای تسریع انجام این آزمون می توان از منابع تابش پر انرژی استفاده کرد. لامپ زنون یکی از معمولترین منابع نوری مورد استفاده برای این منظور است. در صورت استفاده از لامپ زنون با انرژی تابش 940w/ m^2 (xenotest 1200cps) مدت نگهداری لوله در معرض آن به حدود 1028 ساعت کاهش پیدا می کند.

نتیجه گیری
کاربرد لوله و اتصالهای پلی اتیلنی در شبکه توزیع گاز بیش از 30 سال سابقه دارد. تجربه کار با این مواد نتایج مثبتی را به همراه داشته است. مواد اولیه مورد استفاده و تکنیکهای نصب و تجهیزات مربوط با سرعت بیشتری نسبت به گذشته در حال پیشرفت است. کاربرد لوله های پلی اتیلن در شبکه توزیع گاز از نظر ایمنی مسئله مهم و حساسی است. این موضوع وجود ضوابط قابل اعتماد را ایجاب می کند. ایجاد سختگیری در این مورد از طرفی بر درجه اطمینان می افزاید و از طرف دیگر از سرعت توسعه این صنعت می کاهد. معیارهای مورد بحث در این مقاله بر شواهد عینی ، تجربیات آزمایشگاهی و دانش بنیادی از خواص و رفتار مواد متکی است. برای تضمین ایمنی سیستمهای توزیع گاز از جنس پلی اتیلن ، ارزیابی دقیق رزین پلی اتیلن مورد استفاده در ساخت لوله ضرورت تام دارد. مهمترین معیارهای ارزیابی عملکرد لوله های ساخته شده از پلی اتیلن عبارت از استحکام در برابر فشار داخلی ، پایداری در برابر مواد تقطیر شده از گاز طبیعی، مقاومت در برابر نیروهای ضربه ای ، مقاومت نسبت به نشر سریع ترک های موجود ، مقامت نسبت به رشد کند ترکها ، پایداری در برابر عوامل محیطی و جوی و قابلیت جوشکاری است.

مراجع
[1] JI.V.DeBleu, Plastic Pipe Applied to Gas Distribution
World Wide, Proceedings of GRI 5th Plastic Piping Materials Workshop, June 19-21, 1985, Chicago, Illinois,
PP 13-18. 
[2] Commercial Bulletins, 1989-90. 
[3] Encyclopedia of Chemical Technology, Kirk Othmer, Vol.11 (1980).
[4] ISO Documents, International Standard Organization, 1983. 
[5] JASTM Standards, Vol.08.04, 1989 Annual Book of ASTM Standards. 
[6] M. Wolters, "Some Design Aspects of Plastic Gas Distribution Pipeline Systems", 17th. World Gas
Conference, 1988. 
[7] M. Wolters, F.L. Scholten, "Resin Qualification of PE Gas Pipes", 9th Plastic Fuel Gas Pipe Symp., New Orleans,USA, NOV.1985. 
[8] D.Kockott, Polymer Degradation and Stability, 25 (1989), P194-7.
 

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا و دوماهنامه علوم و تکنولوژی پلیمر , مقاله 7، دوره 6، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1372 مراجعه نمای

بررسی پارامترهای موثر بر جوش الکتریکی اتصالات پلی اتیلن

محمد حسین نوید فامیلی : تهران ، دانشگاه تربیت مدرس ، دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی پلیمر، صندوق پستی ١١١ /١۴١۵۵

مهرزاد مرتضایی : تهران ، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، مجتمع دانشگاهی مواد و مهندسی شیمی، صندوق پستی ١۵٨٧۵/١٧٧۴ دریافت : ٢۶ / ٩ / ٨١، پذیرش : ١ / ۴ / ٨٢

علیرضا شقایق : تهران ، دانشگاه تربیت مدرس ، دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی پلیمر، صندوق پستی ١١١ /١۴١۵۵

منتشر شده در دوماهنامه علوم و تکنولوژی پلیمر در سال ۱۳۸۲ – شماره 3 , صفحات 147 الی 156

چکیده : 

در این پژوهش ، روش جوش الکتریکی که در آن جوش و اتصال لوله های پلی اتیلن به کمک جریان الکتریسیته انجام میگیرد بررسی شده و با مطالعه دما و فشار مذاب و تغییرات نیروی ظاهر شده در حین چرخه جوش سعی شده است تا الگوی مناسبی برای فرایند جوش الکتریکی ارائه شود. این بررسیها اثر زمان جوش ، دما و فشار مذاب را روی فصل مشترک جوش و چگونگی افزایش نیروی اتصال را همراه با افزایش زمان جوش نشان میدهد. در روش مورد نظر یک لوله ماشین کاری شده در حفره لوله ماشین کاری شده دیگر وارد و اتصال محکمی از همان جنس ساخته میشود. در محل اتصال محیط مقاوم الکتریکی وجود دارد که در اثر عبور جریان الکتریسیته گرم شده و باعث ذوب دو قطعه پلیمر مجاور ، جوش خوردن آنها و ایجاد اتصالی محکم و بدون نشت و گرفتگی میشود. در این پژوهش ، ابتدا اتصال صفحه های پلی اتیلن به روش جوش الکتریکی انجام و شرایط جوشکاری بهینه شده است. به موازات آن ، اتصال صفحه های یاد شده به روش معمول و متداول جوش گرمایی نیز انجام شده و نتایج حاصل از دو روش با هم مقایسه میشوند. در مرحله بعد با اعمال شرایط بهینه جوش الکتریکی، اتصال لوله های پلاستیکی از همان جنس نیز انجام و نتایج ارائه میشوند.

 

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا و دوماهنامه علوم و تکنولوژی پلیمر در سال ۱۳۸۲ – شماره 3 , صفحات 147 الی 156 مراجعه نماید

مقدمه
اتصال لوله های پلی اتیلن به دلیل شرایط کاربرد و مقاومت آنها در برابر مواد شیمیایی همواره با اهمیت بوده است. یکی از روشهای اتصال که در اکثر شرایط قابل استفاده است، جوشکاری  به روش جوش الکتریکی است. در فرایند جوش الکتریکی، انرژی لازم برای ایجاد اتصال بین قطعات در اثر عبور جریان الکتریکی متناوب سینوسی (معمولاً V ۵/٣٩) از حلقه مقاوم گرمایی تولید میشود. برای کنترل انرژی کلی وارد  شده به اتصال ،  معمولاً  جریان الکتریکی را برای مدت زمان مشخص از سیم پیچ عبور میدهند.
پژوهشگران نشان داده اند که برای به حداکثر رسیدن استحکام پیوند در یک اتصال القایی جوش الکتریکی، انرژی جوش معمولاً mm٢/J ٣/٩ است. البته ، بسته به اجزای مختلف اتصال ، انرژی جوش بین ٢ تا mm٢/J ١٣  نیز گزارش شده است. این انرژی باید به سرعت در محل اتصال پخش شود، در غیر این صورت قسمت درونی به میزان بیشتری گرم و تخریب میشود. در این شرایط دمای سیم ، که از مقاومت گرمایی آن تخمین زده میشود، ممکن است تا oC١٠٠ بیشتر از دمای قسمت درونی باشد و دمای قسمت درونی در هر زمان دلخواه جوش با افزایش توان ، زیاد شود. در بیشتر مدلها، نوع اتصالات رابط را آزمایش میکنند و ساختار را متقارن محوری (axi-symmetric) در نظر میگیرند تا تجزیه و تحلیل آسانتر انجام گیرد. همچنین ، حرکت مذاب در نظر گرفته نمیشود و تغییرات مهم از نظر خواص فیزیکی پلی اتیلن همراه با تغییر دما منظور میشوند . البته ، برخی مطالعات از لحاظ عددی فرایند اتصال جوش الکتریکی را به شکل مدل ارائه میدهد و نیمرخ دما را پیش بینی میکند. اکثر فنون اختلاف محدود (finite difference) میتوانند دو یا سه بعدی باشند و شکاف اتصال را در نظر نگیرند.  
چرخه جوش الکتریکی، دمای پلی اتیلن را معمولاً تا oC ٢٠٠ بالا میبرد و متوسط چگالی آن را تا ٢٠ درصد کاهش میدهد که در نتیجه فشار در محل اتصال بالا میرود، زیرا مناطق سرد و جامد مانع از حرکت حجم زیاد پلی اتیلن به بیرون از محل جوش میشوند. فشار مذاب تاحدود bar ۶ افزایش مییابد که در مورد اتصالات با نصب محکم (بدون شکاف ) فشار مذاب میتواند بیشتر باشد. اگر نیروی پیوند به عنوان تابعی از زمان جوش در نظر گرفته شود ، در کل چهار مرحله برای رشد نیرو مشاهده میشود:
الف – دوره تکوین : در این دوره که با پیوند فاقد نیرو مشخص میشود، با عبور جریان گرما پلیمر منبسط شده و شکاف اولیه پر میشود، 
ب -تشکیل پیوند و جوش : در پایان دوره تکوین ، شکاف بین لوله و رابط پر شده و پلیمر روی حفره اتصال دهنده و قسمت خارجی نوک لوله ذوب می شود و فشار قابل سنجش مذاب بوجود میآید، 
ج -قسمت مسطح : در پایان مرحله تشکیل پیوند و مرحله جوش ، حجم نسبتاً زیادی از رزین مذاب در قسمت درونی جوش بوجود میآید. در قسمت مسطح ، حجم ماده مذاب، دمای سیمهای مقاوم گرمایی، فشار مذاب و دمای فصل مشترک تا حداکثر مقدار افزایش مییابد.
د -تخریب : در صورتی که زمان جوش بیشتر از زمان تعیین شده افزایش یابد، دوره زیاد گرما نه  تنها کل انرژی الکتریکی را افزایش میدهد، بلکه دمای پیوند را نیز بالا میبرد و موجب تخریب پلیمر میشود. وقتی فرایند به زمان مشخص جوش میرسد، باید جریان سیم پیچ مقاوم گرمایی قطع شود تا پلیمر موجود در فصل مشترک سرد شود و فشار مذاب کاهش یابد. سرد شدن پلی اتیلن در نهایت باعث افزایش تبلور پلیمر میشود.
کارهای انجام شده روی لوله ها و اتصالات با شکافهای مختلف نشان میدهد که کیفیت پیوند در شکافهای کوچک کمتر است و بعد به آرامی افزایش مییابد و نیروی پیوند برای شکافهای ٢ درصد وبزرگتر ثابت نگه داشته میشود، اما بعد از آن نیروی پیوند با افزایش شکاف کاهش پیدا میکند. با افزایش شکاف بین لوله و رابط دوره تکوین افزایش و فشار نقطه اوج کاهش مییابد.
پژوهشگران برای توصیف بیشتر اثر زمان جوش روی استحکام پیوند از دو روش نظری و تجربی استفاده کرده اند. مارشال وگاسگرو اتصالات رابط mm١٨٠ را با نیروی اندک بوجود آورده و نمونه های آزمایشی از اتصال تهیه کرده اند. آنها از روی حداکثر نیروی اندازه گیری شده ، یک پارامتر مکانیکی سختی (Kc) محاسبه کرده اند که نمودار Kc در برابر زمان ذوب یک دوران تکوین را قبل از اندازه گیری نیروی پیوند نشان میدهد و آن گاه با افزایش زمان جوش قبل از ناهموار شدن ، نیروی اتصال زیاد میشود[١٣-١١]. نیشیمورا و همکاران نیز در مورد اتصالات شبیه سازی شده جوش الکتریکی، برشهایی از اتصال تهیه کرده و نیروی کشیدگی و طول عمر در oC ٨٠ را برای زمانهای مختلف جوش و سرعتهای مختلف نیروی وارد شده ، اندازه گیری کرده اند. 
نمودارهای رسم شده نیروی پیوندی در برابر زمان جوش مشابه بودند که آزمایشهای نیروی کشیدگی و طول عمر در oC٨٠ یک دوره تکوین را قبل از افزایش نیروی پیوندی در اثر ازدیاد زمان جوش و بعد نیز یک قسمت مسطح را نشان میدهند.
بیش از چهار دهه است که سالم بودن برای مدت طولانی و استحکام و فشاری که سیستم لوله های پلاستیکی تحمل میکنند با اجرای آزمایشهای طول عمر بررسی میشود. یک لوله یا یک مجموعه اتصال و لوله با ترکیب ثابتی از فشار و گرما، تحت فشار قرار میگیرد تا به حالت تعادل برسد. این آزمایش برای ترکیبات گوناگون فشار درونی و گرما تکرار میشود. به کمک یک روش استاندارد و قیاسی میتوان استحکام ۵٠ ساله ای را برای سیستم لوله از روی داده ها مشخص کرد و با این کار میتوان فشار درونی و دوام قابلیتهای یک سیستم را اندازه گرفت. اما، این روش بنا به دلایل زیر مطلوب نیست :
-پیوندهای صحیح جوش الکتریکی در طول قسمت درونی جوش از بین نمیروند، زیرا در حین آزمایش در دمای oC ٢٠ نرم و در  oC ٨٠ ترد و شدرک نپیدونه د مهیایش وخندو،ب جوش الکتریکی وقتی دما به oC٨٠ میرسد، در طول بدنه اتصال دهنده به آهستگی ترکهایی ظاهر میگردد و  همین ترکها در  oC ٨٠ طول عمر یک ساله دارند. به همین علت، آزمایش در فشار ثابت و درونی برای ارزیابی عوامل کنترل استحکام پیوند متداول نیست. معمولیترین روش اندازه گیری استحکام پیوند، برش مقاطعی از اتصالات تشکیل شده جوش الکتریکی است که همین مقاطع تحت آزمون کشش قرار میگیرند. اما، باید توجه داشت که آزمایشهای کوتاه مدت هنوز برای مدل کردن و پیش بینی استحکام بلندمدت پیوندهای جوش الکتریکی لوله ای مناسب نیستند و آزمایش فشار درونی اتصالات جوش الکتریکی در دمای  oC ٨٠ لازم است تا اطمینان حاصل شود که پلیمر مورد نظر برای تولید اتصالات مقاومت خوبی در برابر رشد آهسته ترک دارد.

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا و دوماهنامه علوم و تکنولوژی پلیمر در سال ۱۳۸۲ – شماره 3 , صفحات 147 الی 156 مراجعه نماید

تجربی مواد
باتوجه به کاربرد گسترده جوش الکتریکی در لوله های پلی اتیلنی سنگین مورد استفاده در طرحهای انتقال گاز، در این پژوهش از این ماده پلیمری استفاده شده است. این مواد منحصراً توسط شرکت ملی گاز ایران از شرکت سولویاس آ به شکل گرانولهای سیاه در بسته بندی kg٢۵ وارد میشود و دارای مشخصات زیر است: شماره شناساییLIA٠۶۵٧١، چگالی در دمای oC  ٢٣ برابر g/cm٣ ٠/٩۴٧٢، زمان القا درoC ٢٠٠ قابل قبول و شاخص جریان مذاب در oC ١٩٠ برابر min١٠/g٠۶٧.المان مورد استفاده در این پژوهش ، المان کروم – نیکل ساخت کشور آلمان با مشخصات زیر است : ضخامت mm ٠/٣، ترکیبات ٨٠  درصد کروم – ٢٠ درصد نیکل و مقاومت اسمی Ω/ ٢٠/٣١. لوله پلی اتیلنی مورد استفاده از پلی اتیلن یاد شده که قطر داخلی ، قطر خارجی و ضخامت آن به ترتیب عبارتند از : ١٨ ، ٢۵ و mm ٣/۵. 

دستگاهها
برای شکل دهی صفحه های پلیمر از پرس هیدرولیک ساخت کشور آلمان  با حداکثر فشار bar ١٠٠ و حداکثر دمای قالب oC ۴٠٠، مجهز به سیستم خنک کننده با آب سرد استفاده شده است. برای تراش دادن انتهای لوله ها و صفحه های پلی اتیلن ، دستگاه تراش مدل TNBR۵٠ ساخت گروه ماشین سازی تبریز با حداکثر دور rpm ٢۵٠ بکار گرفته شده است. به منظور تا مین انرژی الکتریکی لازم برای فرایند جوش الکتریکی، از منبع ولتاژ ساخت صنایع الکترونیک ایران مدل ٨٣٠٣ با محدوده ولتاژ و جریان V ۴-٠ وA ۴-٠ استفاده شده است. برای ثابت و بیحرکت نگهداشتن صفحه های پلی اتیلن ، دو صفحه فلزی با ابعاد mm ١٧٠*٨٠*١٧ که توسط پیچ و مهره روی هم محکم میشوند، به عنوان دستگاه نگهدارنده بکار گرفته شده است. به منظور تهیه سیم پیچ مورد استفاده در جوش صفحه های پلی اتیلن ابزار تولید سیم پیچ به صورت دستی ساخته شده که از یک صفحه چوبی و دو ردیف میله های نازک تشکیل شده است. فاصله دو ردیف از هم mm ١٠ و فاصله میله ها در هر ردیف mm ٢ است. برای اندازه گیری کیفیت جوش ، از یک دستگاه کشش اتوماتیک با قابلیت ثبت نتایج آزمایش استفاده شده است. 

روشها
تهیه صفحه های پلی اتیلن این صفحه ها از پلی اتیلن سنگین مخصوص تولید لوله های انتقال گاز  با استفاده از دستگاه پرس گرم تولید میشوند. در این روش ابتدا قالب تا دمای oC ٢٠٠ گرم میگردد. سپس ، g۴۵ گرانول پلی اتیلن سنگین داخل قالب ریخته میشود و پس از min ۵ فکهای پرس با فشار bar ١٠٠ به مدت min ٧ بسته میشوند. بعد از این مرحله ، سرد کردن قالب به وسیله گردش آب از میان صفحه های خنک کن به مدت min ١٠ ادامه مییابد و در نهایت، قطعه تولید شده به آرامی از قالب جدا شده و به اندازه mm ۵٠*٧۵*٣  برش داده میشود.

 تهیه سیم پیچ مقاوم گرمایی
برای تهیه این سیم پیچ ها از ابزار تولید سیم پیچ ساخته شده بطور دستی استفاده میشود. به این منظور سیم مقاوم گرمایی یک در میان از میله های روبه روی هم عبور داده شده و بخوبی کشیده میشود تا شکل نهایی سیم پیچ را بخود گیرد. ابعاد سیم پیچ برای جوش صفحه ها mm١۵*١١ و برای جوش لوله ها mm ۶٧*١٢ درنظر گرفته میشود. این اندازه ها با سعی و خطا بدست آمده است و برای انجام آزمون کشش مناسب است.در مرحله بعد، سیم پیچ تولید شده به مدت min ۵ زیر پرس bar١٠٠ قرار داده  میشود تا کاملاً مسطح گردد و ضخامت آن از ٠/٣ به mm ٠/٢ کاهش یابد و سطح تماس بیشتری پیدا کند. 

فرایند اتصال صفحه‌ها  به روش جوش الکتریکی
صفحه های  پلی اتیلن  که  باید  جوش  داده  شوند  به  اندازه هایmm٧۵*۵٠*٣ برش داده میشوند. طراحی جوشکاری این صفحه هاباید به گونه ای انجام پذیرد که آزمون کشش براحتی امکان پذیر باشد و نیرو در قسمت جوش داده شده متمرکز گردد تا شکست در این محل رخ دهد و قطعه جوشکاری شده از محلی به جز محل جوش دچار پارگی نشود. به این منظور، مساحت محل جوش کسری از مساحت هر صفحه در نظر گرفته میشود و همچنین دو طرف صفحه ها آزاد میماند تا براحتی بین فکهای دستگاه کشش قرار گیرد و خطاهای آزمایش به حداقل برسد.
برای شروع جوشکاری، سیم پیچ مسطح در قسمت تعیین شده برای جوشکاری، که در شکل ٢ به صورت خط چین نمایش داده شده است، بین دو صفحه قرار میگیرد و صفحه های پلاستیکی در دستگاه نگهدارنده ، ثابت و بدون حرکت نگه داشته میشوند. برای ایجاد جریان الکتریکی، دو سر سیم پیچ به منبع تغذیه وصل شده و مطابق با طرح آزمایش ولتاژ، جریان و مدت زمان جوشکاری تنظیم میشود. پس از گذشت مدت زمان معین ، جریان الکتریسیته قطع و زمان خنک شدن قطعه شروع میشود. در پایان زمان سرمایش ، قطعات جوش خورده به آرامی از دستگاه نگهدارنده خارج میشوند تا تحت آزمون کشش قرار گیرند. 
با استفاده از آزمایشهای اولیه به روش حدس و خطا تعدادی از پارامترها همچون شکل هندسی محل جوش ، وضعیت سیم پیچ و مدت زمان سرد شدن قطعه بهینه شدند . در این حالت مساحت محل جوش برابر با mm ١٢*١۵ در نظر گرفته شد. سیم پیچ به گونه طراحی میشود که مقاومت آن ٢/۵ تا  ٢/٨ باشد و مدت زمان مناسب برای سرد شدن قطعه s ۶٠ است. پارامترهای مهم دیگر عبارتند از: اختلاف پتانسیل ، شدت جریان منبع تغذیه و مدت زمان برقراری جریان الکتریسیته که به ترتیب در محدوده های ۴/۵ تا V۶، ١/٨ تا A ٢/۵ و ٣٠ تا s ٨٠ بررسی شدند. اختلاف پتانسیل و شدت جریان را میتوان در توان الکتریکی مستتر دید و کل انرژی مورد نیاز برای جوشکاری دربرگیرنده هر سه پارامتر جوشکاری یعنی اختلاف پتانسیل ، شدت جریان و مدت زمان جوشکاری است.

فرایند اتصال صفحه ها به روش جوش گرمایی
صفحه های مورد استفاده و محل جوش در این آزمایش ، هم اندازه صفحه های جوش داده شده به روش جوش الکتریکی طراحی میشوند تا نتایج قابل مقایسه باشند. به این منظور صفحه های با ابعاد mm ٧۵*۵٠*٣ بریده و محل جوش با ابعاد mm ١۵*١٢ علامتگذاری میشوند. گرمای لازم برای جوشکاری به وسیله یک قطعه فلزی با ابعاد محل جوش ، که به کمک فکهای پرس تا دمایoC ٢٠٠ گرم شده است، تامین میشود و در یک مدت زمان معین صفحه ها گرم میشوند. سپس ، صفحه ها به گونه ای روی هم قرار میگیرند که محلهای جوش در دو صفحه بر هم منطبق باشند و در دستگاه نگهدارنده ثابت میشوند تا جوش محکم شود. پس از انجام آزمایشهای اولیه ، شرایط آزمایش معین میشود. در همه نمونه ها زمان سرمایش s ۶٠  درنظر گرفته شده است. سطح محل جوش برابر با سطح محل جوش در نمونه های جوش  الکتریکی است. محدوده تغییرات دمای صفحه گرمایی و مدت زمان گرمادهی به ترتیب ١٨٠ تا oC ٢٠٠ و ٢۵ تا s ۴٠ است. نمونه های جوشکاری شده به این روش H١ تا H۶ نامگذاری شده اند.

آزمون کشش صفحه های جوش داده شده
برای انجام آزمون ، نمونه های جوش داده شده از قسمت آزاد بین فکهای دستگاه کشش قرار داده میشود و با سرعت مناسب کشیده میشوند. پس از انجام آزمون کشش ، نمونه هایی که از قسمتهایی غیر از محل جوش شکسته شده اند از رده خارج و فقط نمونه هایی که از محل جوش دچار شکست شده اند برای تعیین میزان استحکام جوش مورد بررسی قرار میگیرند. 

فرایند اتصال لوله ها به روش جوش الکتریکی
با بررسی نتایج حاصل از جوشکاری صفحه ها، محدوده شرایط بهینه برای جوش لوله ها معین میشود. مراحل انجام جوش الکتریکی روی لوله های پلاستیکی به شرح زیر است : 
– ابتدا با استفاده از دستگاه تراش ، سر یکی از لوله ها به شکل نوک (nipple) و سر لوله دیگر به شکل گودی (socket)تراش داده میشود، به طوری که ضخامت قسمت تراشیده شده از داخل یا بیرون لوله کمی بیشتر از نصف ضخامت دیواره لوله و عمق تراش در حدودmm١٣ باشد.
-سیم پیچ های تهیه شده با ابعاد mm۶٧*١٢ روی نوک لوله نصب شده و سپس با دقت، طوری که سیم پیچ فشرده نشود، نوک لوله داخل حفره لوله دیگر قرار داده میشود.
-مطابق روش جوشکاری صفحه های پلیمری، دو سر سیم پیچ به دستگاه منبع تغذیه وصل شده و نمونه های مختلف با شرایط متفاوت (مدت زمان جوشکاری ٣٠ تا s ٨٠ و توانهای الکتریکی ۴ تا W ٨/۵) جوشکاری میشوند. نمونه های حاصل به صورت P١ تا P١١ نامگذاری شدند. 
آزمون کشش لوله های جوش داده شده برای انجام آزمون کشش روی لوله جوشکاری شده ، ابتدا دو سر لوله به طول cm ۵، به گونه ای که قسمت جوشکاری شده صدمه نبیند، پرس میشود تا مسطح شده و بین فکهای دستگاه کشش قرار گیرد. سپس ، با تنظیم شرایط آزمون کشش انجام و نتایج مربوط به نمونه هایی که از قسمت جوشکاری شده شکسته اند ثبت میشود. 

نتایج و بحث
اتصال صفحه‌های پلی اتیلن به روش جوش الکتریکی برای اینکه از نتایج آزمایش بتوان برای اندازه های مختلف محل جوش استفاده کرد، بهتر است شرایط آزمایش بر واحد سطح محل جوش تقسیم شود. بنابراین ، میتوان نتایج را براساس توان الکتریکی بر واحد سطح (W/cm٢) و کل انرژی جوش را بر واحد سطح (J/cm٢) بیان کرد.
اتصال لوله های پلی اتیلن به روش جوش الکتریکی با استفاده از نتایج آزمایشهای جوشکاری صفحه های پلی اتیلن ، روش جوش الکتریکی به دلیل نتایج بهتر و سادگی فرایند برای جوشکاری لوله های پلی اتیلن در نظر گرفته شد و طراحی آزمایش انجام گردید.
مشاهده می شود که شرایط انتخاب شده برای جوشکاری مناسب است، مشروط به اینکه مدت زمان جوش از حد معینی فراتر نرود و مشکل نشتی و غیریکنواختی بوجود نیاید. با رسم نمودار نیروی شکست اتصال (به عنوان شاخص استحکام جوش ) بر حسب مدت زمان جوشکاری و توان الکتریکی بکار رفته میتوان تحلیل مناسبی از شرایط جوشکاری ارائه کرد.با توجه به شکل ۶ و مشاهدات انجام شده ، شرایط نمونه P۶ ( مدت زمان s ۵٠ و توان الکتریکی cm٢W/ ۴/٨۵) بهترین شرایط جوشکاری است، زیرا علاوه بر اینکه اتصال ایجاد شده از استحکام زیادی برخوردار است، نمای ظاهری محل جوش نیز مناسب است. 

نتیجه گیری
بر اساس مطالعات و اطلاعات بدست آمده از نمونه های جوشکاری شده در این پژوهش درباره روش جوش الکتریکی برای اتصال لوله های پلی اتیلن ، نتیجه گیری نهایی به شرح زیر است:
– توان الکتریکی زیاد، موجب ذوب مواد پلیمری در زمان کوتاه میشود که این امر  عدم کنترل زمان جوش ، احتمال سوختن مواد پلیمری و عدم یکنواختی، نشتی و تغییر شکل لوله را به دنبال خواهد داشت. 
-برای ذوب کامل محل جوش  با استفاده از توان الکتریکی کم مدت زمان زیادی لازم است و در این شرایط گرمای بیشتری به هدر میرود و جوش به صورت ناقص انجام می شود. 
-در توان الکتریکی ثابت با افزایش زمان جوش ، استحکام پیوند افزایش مییابد، ولی افزایش بیش ازحد زمان جوش موجب ایجاد نشتی و تغییر شکل لوله میشود. 
– به دلیل نزدیکی بیش از حد شرایط جوشکاری به یکدیگر، تغییرات اندک در شرایط جوشکاری باعث تفاوت عمده در نتایج خواهد شد، بنابراین بهینه سازی شرایط و انجام آزمایشهای جوش مستلزم دقت فراوان است. 
-مشاهدات و نتایج بدست آمده از جوش صفحه های پلی اتیلن بطور قابل قبول موید مدلهای ریاضی ساده و یک بعدی است.
– پیشنهاد میشود به منظور ایجاد یکنواختی در ناحیه جوش در جوشکاری الکتریکی از مش های جوش الکتریکی توری شکل استفاده شود. همچنین ، حل معادله های ریاضی چند بعدی با درنظر گرفتن اثر نفوذ مولکولی در استحکام جوش ، بسیار راه گشا خواهد بود. 

مراجع 
1. Usclat D., Producing a Good Joint Electrofusionittings, Pro  ceedings of 9th Plastic Fuel Gas Pipe Symposium,  57, Louisiana, 1985.
2. Nishimura H. and  Nakakura M., Effect of Design Factors of EF Joints on Fusion Strength, Proceedings of 11th Plastic Fuel Gas Pipe Symposium,99, San Francisco, 1989.
3. Kanninen M.F., A Theoretical and Experimental Evaluation of the Long Term Interity of an Electrofusoin Joint , Proceedings of 8th  Plastics Pipes, B2/3, Koningshof, 1992.
4. Nakashiba A. and Nishimura H., Fusion Simulation of Electrofu sion Joint for Gas Distribution, Polym. Eng. Sci.,33, 1146 1151, 1993.
5. Nishimura H., Inoue F. and Ishikawa T., Design of EF Joints and Evaluation of Fusion Strength Using Fusion Simulation Tech nology, Proceedings of International Gas Research Conference, London, 1992.
6. Nussbaum M., Meister E. and Dufour D., Modelling Method for the Design of Electroweldable Polyethylene Parts, Gaz  de France, Paris, 1989.
7. O’Donoghue P.E., Results of a Thermo mechanical Analysis Model for Electrofusion Joining of PE Gas Pipes, Proceedings of International 12th Fuel Gas Pipe Symposium, 331, Boston 1991.
8. Ibid, Nussbaum M., Electrofusion of Polyethylene: How and Why, 324, Boston, 1991.
9. Bowman J., A Review of the Electrofusion Joining Process for Polyethylene Pipe Systems, Polym. Eng. Sci., 37, 674 691, 1997.
10. Usclat D., Characteristics of a Good Joint with  Electrofusion Fittings, Proceedings of 6th International Conference on Plastic Pipes,31A, Paris, 1985.
11. Marshal G.P.  and Cosgrove B.G., The Use of a Fracture Mechanics Approach for Assessment of EF Welding of MDPE, Proceedings of Advances in Joining Plastics and Composites, Bradford, 1991.
12. Bowman J., Procedures for Quantifying the Strength of Elec trofusion Joints, Proceedings of 8th  Plastics Pipes, B2/5, Kon ingshof, 1992.
13. Bowman J., The Assessment of the Strength of EF Joints, Pro ceedings of 12th  Plastic Fuel Gas Pipe Symposium,311, Boston, 1991.
14. Masaki A., Verification of EF Joint Fusion Strenght Evaluation Using Model Specimen, Proceedings of 12th Plastic Fuel Gas Pipe Symposium,298, Boston, 1991.
15. Gaube E., Thermoplastic Pipes: Experience of 20 Years of Creep Rupture Testing, Kunststoffe,66, 27, 1976.
16. Plastic Pipes for the Transport of Fluids, Standard Extrapolation Method, ISO Dp9080.2, 1987.
17. Ewing L and Maine L., The Electrofusion of PE Gas Pipe Sys tems in British Gas, Proceedings of 8th Plastic Fuel Gas Pipe Symposium,Louisiana, 1983.
18. Nakano T., Strength Evaluation of EF Joints in Polyethylene Gas Piping Systems, Proceedings of 11th Plastic Fuel Gas Pipe Symposium, 112, San Francisco, 1989.
19. Holman J.P., Heat Transfer,8th ed., Mc Graw Hill, New York, 1997.
20. Perry R.H., Chemical Engineering Handbook, 5th ed., Mc Graw Hill, New York, 1947.

 این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا و دوماهنامه علوم و تکنولوژی پلیمر در سال ۱۳۸۲ – شماره 3 , صفحات 147 الی 156 مراجعه نماید

کنترل فنی و کیفی لوله های پلی اتیلن دو جداره فاضلابی

محمدرضا سلیمی – کارشناسی ارشد مهندسی عمران ، سرپرست بخش تخصصی ، امورفاضلاب و محیط زیست ، شرکت طوس آب

علی وثوق – دانشجوی کارشناسی ارشد عمران – محیط زیست دانشگاه تهران ، کارشناس فنی و مهندسی شرکت طوس آب

منتشر شده در مجله آب و فاضلاب شماره 67 سال ۱۳۸۷ ( صفحات 71 الی 77 )
چکیده : 
لوله به عنوان یکی از اجزای مهم شبکه های جمع آوری فاضلاب بخش قابل توجهی از هزینه ها را به خود اختصاص می دهد. با توجه به این امر و نیز روند رو به رشد طراحی و اجرای خطوط جمع آوری و انتقال فاضلاب در سالهای اخیر در کشور ، انواع مختلفی از لوله وارد بازار شده است. در این راستا ، انتخاب صحیح لوله و نیز کنترل فنی و کیفی آنها حائز اهمیت می باشد. در این مقاله سعی شده است در ابتدا انواع لوله های مورد استفاده در شبکه های جمع آوری فاضلاب (شهری و روستایی ) مورد بررسی قرار گیرد و سپس در ادامه ، اهمیت کنترل فنی و کیفی انواع لوله های پلی اتیلن دو جداره مورد استفاده در خطوط فاضلابرو ارائه گردد. در پایان مقاله نیز مباحث مربوط به نحوه و شرایط کنترل فنی و بازرسی لوله های پلی اتیلن فاضلابی در مراحل ساخت و بهره برداری ارائه شده است.
شبکه های جمع آوری فاضلاب ، کنترل فنی و کیفی ، لوله های پلی اتیلن دو جداره

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا و مجله آب و فاضلاب شماره 67 سال ۱۳۸۷ ( صفحات 71 الی 77 )مراجعه نماید

مقدمه
به طور کلی بخش قابل توجهی از هزینه های اجرای تاسیسات جمع آوری و تصفیه فاضلاب شهری مربوط به هزینه های خرید و کارگذاری لوله های مورد استفاده در طرح می باشد. لذا با توجه به تنوع گسترده تولید لوله با جنس های مختلف و توسعه صنایع داخلی در این بخش، مسئله تصمیم گیری در انتخاب نوع و جنس لوله متناسب با نیازهای فنی طرح از اهمیت خاصی برخوردار است. در این راستا کنترل فنی و کیفی لوله های پلی اتیلن دو جداره فاضلابی (در مراحل طراحی، خرید، تولید، کارگذاری و بهره برداری) نیز قابل تامل  مهم می باشد.

1-    عوامل مهم و موثر در انتخاب نوع و جنس لوله (مرحله طراحی)
طرح شبکه های جمع آوری فاضلاب باید پارامترهای زیر را در هنگام انتخاب نوع و جنس لوله جهت طراحی و تحلیل هیدرولیکی شبکه های جمع آوری فاضلاب مد نظر قرار دهد :

1.    کیفیت فاضلاب خام
2.    نوع و جنس زمین در محل نصب لوله.
3.    عمق کارگذاری و نصب لوله 
4.    بارهای ترافیکی وارد بر لوله 
5.    درجه حرارت محیط
6.    حداقل بودن میزان نشت لوله (به داخل و یا به خارج)
7.    سهولت کاربرد لوله در محل کارگذاری و بهره برداری (با توجه به نوع و نحوه اتصال)
8.    سهولت جابجایی لوله در مراحل بارگیری، حمل و نقل و انبار داری.
9.    طول عمر مفید لوله و اتصالات
10.    قابلیت تولید در داخل کشور (لوله و اتصالات)
11.    وجود و یا عدم وجود استانداردهای بین المللی و یا ملی برای مراحل ساخت و کنترل کیفی لوله و اتصالات
12.    قیمت خرید و هزینه حمل و نقل و کارگذاری (لوله و اتصالات)
13.    مقاومت لوله در برابر بارهای خارجی و داخلی وارد بر آن
14.    مقاومت لوله در برابر پدیده خوردگی در جدار داخلی و خارجی (ناشی از خوردگی شیمیایی، بیولوژیکی)
15.    حداقل و حداکثر فشارهای داخلی و خارجی قابل تحمل توسط لوله
16.    زبری جدار داخلی لوله و چگونگی تغییرات آن در طول دوره عمر مفید.
17.    قابلیت دوام و انعطاف پذیری لوله
18.    نوع و نحوه اتصال لوله و قابلیت های تنوع در این خصوص (توسط سازندگان)
19.    طول لوله و قابلیت های تنوع تولید در این خصوص (توسط سازندگان)
20.    نیازمندی های لوله به منظور بستر سازی زیر و اطراف آن به هنگام کارگذاری
21.    وزن و سبکی لوله
22.    قابلیت های موجود به لحاظ امکان کنترل فنی و کیفی لوله (وجود استانداردها، آزمایشگاه های مرجع و امکان نظارت).

با توجه به پارامترهای فوق، استفاده از انواع لوله پلاستیکی در مقایسه با سایر لوله برای اجرای طرح های جمع آوری و انتقال فاضلاب در کشور ( فاضلاب شهری ، فاضلاب روستایی و فاضلاب صنعتی) رو به گسترش است. ویژگی های این لوله عبارتند از :
–    طول عمر زیاد و مقاومت مناسب در برابر پدیده خوردگی
وجود گازهای خورنده از جمله گاز H2S در فاضلاب خام جاری در فاضلابروها، همراه با بخار آب سبب تولید اسید سولفوریک شده که می تواند اثرات مخربی را به همراه داشته باشد. ماهیت لوله پلاستیکی از جمله پلی اتیلن به دلیل نوع مواد اولیه به گونه ای است که از این امر تاثیر نمی پذیرد و از این حیث نسبت به سایر انتخاب های موجود برتر می باشد.
–    قابلیت تولید و تامین نسبی مواد اولیه مورد نیاز در داخل کشود.
–    وجود تولید کنندگان مختلف لوله و اتصالات مورد نیاز با توانمندی فنی قابل قبول در داخل کشور.
–    هزینه های نسبتاً کمتر خرید، حمل و نصب در مقایسه با سایر لوله های قابل استفاده.

شناسایی انواع لوله های مورد استفاده در شبکه های جمع آوری فاضلاب شهری و روستایی در ایران (تاکنون و در آینده)
به طور کلی متناسب با رشد و پیشرفت تکنولوژی در داخل کشور، در طی دو دهه اخیر انواع لوله با جنس های مختلف در طرحهای جمع آوری فاضلاب شهری در ایران مورد استفاده قرار گرفته است، که به ترتیب تقدم زمان کاربرد می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1-    لوله های آزبست سیمان (گروه فاضلابی)
2-    لوله های بتنی (ساده و مسلح همراه با پوشش و بدون پوشش)
3-    لوله های پلی اتیلن
o    لوله دوجداره فاضلابی عمدتا در طرح های فاضلاب شهری
o    لوله تک جداره در اقطار 110 تا 315 میلی متر و فشارر کار 4 و 6 اتمسفر عمدتاً در طرح های فاضلاب روستایی.
4-    لوله های U.P.V.C (در اقطار و فشار کارهای مختلف در طرح های فاضلاب شهری و روستایی)
5-    لوله های پلی کریت 
6-    لوله های سفالی
توضیع جمعیت در شهرهای ایران در جدول 1 ارایه شده است . به استناد اطلاعات موجود در طرح های مطالعاتی و یا اجرایی در سطح کشور مقدار انواع لوله های فوق الذکر به تفکیک قطر و جنس که تاکنون در طرحهای جمع آوری فاضلاب شهری و روستایی مورد استفاده قرار گرفته در شکل های 1 و 2 مشخص شده است. 
نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که در حال حاضر بیشترین نوع لوله مورد استفاده در طرح‌های جمع آوری فاضلاب لوله‌های پلاستیکی خوصا لوله‌های از جنس پلی اتیلن میباشد. شایان ذکر است که در طرح‌های فاضلاب شهری لوله‌های مذکور عمدتاً از نوع دوجداره فاضلابی می‌باشد. لکن در طرح‌های فاضلاب روستایی در صورت استفاده از روش‌های نامتعارف جمع‌آوری فاضلاب نظیر ‌ای SDGS، MCGS و SS لوله‌های مورد استفاده عمدتا از نوع پلی اتیلنی تک جداره و یا U.P.V.C با قطر کوچک است.

انواع لوله های پلی اتیلن مورد استفاده در شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب
به طور کلی لوله‌های پلی اتیلن در دو گروه زیر تولید می‌گردند.
o    لوله های با فشار کار بالا
o    لوله های با فشار کار پایین
لوله های مورد استفاده در صنعت فاضلاب عمدتا لوله های کار در فشار پایین (جریان هیدرولیک، آزاد و اتمسفر) می باشد که به نوبه خود به دو صورت تک لایه و دولایه (کاروگیت، اسپیرال و کرتیوب) تولید می شوند. لوله های تک جداره قبل از ورود فناوری لوله های دو جداره و تولید وسیع آن ها در سطح بین المللی و کشور، پرکاربرد ترین نوع لوله های پلی اتیلنی محسوب می گردیدند. لکن در حال حاضر با گسترش سریع صنعت تولید لوله های دو جداره‌ی پلی اتیلن در داخل کشور، استفاده آن ها به دلیل مقاومت زیاد، سبکب وزن، طول عمر بسیار زیاد و افزایش سرعت اجرا ناشی از وجود تنوع اتصالات قابل استفاده (کوپر سرخود یا مجهز همراه با اورینگ) در مقایسه با لوله های پلی اتیلن تک جداره، اولویت استفاده بیشتری در طرح های جمع آوری فاضلاب شهری پیدا کرده است.

کنترل فنی و کیفی لوله های دو جداره فاضلابی
عمده مباحث در خصوص کاربرد و استفاده از لوله های پلاستیکی در طرح های فاضلاب شهری، مربوط به نحوه کنترل و پالایش فنی و کیفی لوله های پلی اتیلنی دو جداره فاضلابی می باشد. به طور کلی مراحل کنترل فنی و کیفی لوله های پلی اتیلنی دو جداره فاضلابی را می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد:
o    منترل فنی در مرحله طراحی و عملیات کارگذاری و نصب لوله
o    کنترل کیفی در مرحله قبل، حین و بعد از تولید لوله (ماده اولیه و محصول) 
o    کنترل در دوران بهره برداری

کنترل فنی در مرحله طراحی و عملیات کارگذاری و نصب لوله
کنترل های لازم در مرحله طراحی و عملیات کارگذاری و نصب لوله ها شامل موارد زیر است:

الف) کنترل فنی در مرحله طراحی:
o    اخذ مشخصات فنی لوله و اتصالات از سازندگان مختلف و مطابق آن ها با خصوصیات طرح به منظور دستیابی به حداکثر انطباق فنی در مرحله طراحی (مشخصات فنی همانند مقاومت حلقوی، قطر داخلی، قطر خارجی، طول لوله، نوع اتصال، مدول الاستیسیته، تنش تسلیم، تست ضربه و مقاومت در برابر رشد ترک)
o    کنترل در خصوص رعایت کلیه ضوابط، معیارهای فنی و استانداردهای موجود ملی، منطقه ای و یا بین المللی مرتبط با مرحله انتخاب مشخصات فنی لوله

ب) کنترل فنی در مرحله عملیات کارگذاری و نصب لوله:
o    کنترل در خصوص رعایت کلیه مشخصات فنی و جزئیات اجرایی، شامل جزئیات بستریسازی در زیر و اطراف لوله، نحوه اتصال و آب بندی. یکی از موارد مهمی که در مورد استفاده از لوله های پلی اتیلن باید مورد دقت قرار گیرد، نحوه بسترسازی این نوع لوله هاست. با توجه به ماهیت لوله های پلاستیکی، در کلیه استانداردهای ملی و بین المللی توصیه اکید شده است که بستر مورد استفاده برای آن ها صلب نباشد . دلیل این امر خاصیت انعطاف پذیری لوله های پلی اتیلنی است که در صورت استفاده از بسترهای صلب و سخت، پس از مدتی احتمال ایجاد ترک های عرضی در این گونه لوله ها وجود دارد. لذا الزاماً بسترسازی مناسب برای برای این نوع لوله ها استفاده از خاک متراکم است. بدیهی است قبل از نصب لوله ها عملیات کنترل شیب طراحی الزاماً باید در طول مسیر اجرای کار صورت پذیرد. 
o    کنترل در خصوص نحوه حمل و نقل نگهداری لوله و اتصالات 
o    کنترل آب بندی اتصالات

5-2- کنترل کیفی لوله و اتصالات در مراحل قبل، حین و بعد از تولید
به منظور انجام کنترل کیفی لوله در مراحل قبل، حین و بعد از تولید می توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف) کنترل کیفی قبل از تولید
o    اخذ و منترل مشخصات فنی محصول ارائه شده از سوی تولید کنندگان لوله و اتصالات (محصول قبلی)
o    کنترل کیفی مواد اولیه به لحاظ قرار گیری در محدوده رواداری های استانداردهای مرتبط (به طور معمول پارامترهایی از قبیل نوع پایه گرانول 100، 80، 63PE ، نوع مستربچ، دوده و بخش آن، MFI، چگالی و ثبات حرارتی کنترل می گردند). مهمترین عامل در این خصوص پایه لوله  بودن مواد اولیه می باشد.
o    کنترل فناوری و تجهیزات تولید در محل کارخانه (مناسب بودن تجهیزات فنی و تولید)

ب) کنترل در حین تولید
o    انجام آزمایش های کیفی مورد نیاز به صورت دوره ای (به منظور کنترل تکرارپذیری محصول و سایر مشخصات فیزیکی و مکانیکی)
o    انجام اندازه گیری های ابعادی (لوله و اتصالات)
o    کنترل فرآیند تولید

ج) کنترل بعد از تولید
o    انجام آزمایش های کیفی مورد نیاز (به منظور تعیین مشخصات فیزیکی و مکانیکی لوله و اتصالات)
o    انجام اندازه گیری های ابعادی 
o    کنترل نحوه انبارداری و نگهداری در محل کارخانه
o    کنترل نحوه بارگیری و حمل از کارخانه
o    کنترل انجام نشانه گذاری های لازم منطبق با استانداردهای مرتبط
o    کنترل تخلیه و نگهداری در محل انبار کارفرما
o    کنترل مسطح بودن محل نگهداری لوله و اتصالات
o    کنترل نحوه، چیدمان لوله ها در محل انبار مطابق با استانداردهای موجود
o    کنترل مدت زمان نگهداری لوله و اتصالات در محل انبار
o    کنترل زمان ماندگاری لوله و اتصالات در محل تولید و انبار کارفرما

کنترل در دوران بهره برداری
به منظور کنترل در دوران بهره برداری، انجام عملیات ویدئومتری به صورت دوره ای به منظور اطمینان از عملکرد صحیح لوله و اتصالات و جلوگیری از ایجاد حوادث غیر مترقبه در خطوط جمع آوری و انتقال فاضلاب توصیه می شود.

استانداردها و معیارهای مرتبط با کنترل فنی و کیفی لوله های پلی اتیلن دو جداره فاضلابی
از جمله استانداردها و معیارهای قابل قبول در این زمینه می توان به موارد زیر اشاره کرد: 
استاندارد شماره 7174، 7175، (1، 2 و 3) 9116، استاندارد ملی ایران، 
DIN 16961, PrEN 13476, ASTM F894, ASTM D 2321, ATV, A127, Direction DVS 2207,2000, Direction DVS 2209-1,1997.

آزمایش های مرتبط با کنترل کیفی لوله های پلی اتیلن دو جداره فاضلابی
به طور کلی به منظور امکان کنترل فنی و کیفی لوله های پلی اتیلن دوجداره، آزمایش های زیر در دوبخش کنترل کیفی مواد اولیه و محصول انجام می گیرد که عبارتند از:

الف) کنترل کیفی ماده
o    شاخص جریان مذاب (MFI)
o    تعیین دوره و درصد پخش آن
o    آزمون ثبات حرارتی (OIT)
o    تعیین دانسیته
o    مقاومت در مقابل رشد ترک ناشی از ترکیب تنش و محیط مهاجم (ESCR)
o    آزمون هیدرواستاتیک (آزمون بر روی لوله تک جداره تولیدی از ماده اولیه مورد نظر)
o    آزمون ترکیدگی

ب) کنترل کیفی محصول (لوله و اتصالات)
o    آزمون مقاومت حلقوی
o    آزمون انعطاف پذیری
o    آزمون ضربه
o    کنترل ابعادی جدار داخلی و خارجی و شکل ظاهری 
o    آزمون ضربه آب بر اساس استانداردهای موجود (جدار داخلی)
o    آزمون تعیین میزان مقابله با اشعه UV (جدار داخلی)
o    آزمون آب بند بدن اتصالات بر اساس استانداردهای موجود (لوله و اتصالات به صورت یکپارچه)
o    آزمون کشش (اختصاصا برای لوله های اسپیرال در اقطار مختلف)

مشکلات ناشی از عدم کنترل فنی و کیفی لوله و اتصالات
به طور کلی عوامل زیر در کاهش کیفیت محصول تولیدی موثر می باشد:
الف) عدم استفاده از مواد اولیه پایه لوله و یا پایین بودن کیفیت آن
ب) پایین بودن فناوری تولید (عدم استفاده از تجهیزات فنی مناسب)
ج) عوامل مرتبط با فرآیند.
عوامل فوق الذکر موجب ایجاد مشکلاتی در کیفیت لوله و اتصالات تولیدی می گردند. از عمده مشکلات ناشی از عدم کنترل کیفی لوله ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:
o    شکننده شدن جدار داخلی و ایجاد شکستگی در آن به دلیل عدم استفاده و یا کمبود مواد مقاوم به اشعه UV نا کافی بودن ضخامت جدار و یا کم بودن مقاومت حلقوی.
o    تغییر شکل غیر طبیعی (اعوجاج)، دو پهن شدن لوله و اتصالات و یا شکستگی به دلیل کافی نبودن حداقل مقاومت حلقوی مورد نیاز (عدم کنترل فنی) و یا بسترسازی و زیر سازی نامناسب در زمان کارگذاری و نصب لوله (عدم کنترل کیفی مراحل اجرایی).
o    پایین آمدن عمر مفید لوله و اتصالات به دلیل عدم استفاده از مواد اولیه مناسب
o    ایجاد پارگی و سوراخ به دلیل عدم رعایت اصول فنی در مراحل بارگیری، حمل و نقل، تخلیه لوله و اتصالات
o    افزایش هزینه های سرمایه گذاری به دلیل کاهش عمر مفید لوله و اتصالات و به تبع آن کاهش
o    کاهش طول دوره مفید بهره‌برداری از طرحهای جمع آوری فاضلاب

مراحل مختلف کنترل بازرسی
عمده مراحل کنترل و بازرسی لوله و اتصالات پلی اتیلنی دو جداره فاضلابی عبارتند از:
o    بازرسی مواد اولیه : تهیه و پر نمودن چک لیست های کنترل کیفی محصول به صورت دوره ای در مراحل مختلف کار توسط سازنده، (کنترل تکرارپذیری محصول)
o    انجام آزمایش های کنترل کیفی بر روی نمونه های انتخابی از لوله و اتصالات به طور منفک و یا توام در مراحل مختلف (در زمان تولید و در زمان نصب و کارگذاری)
o    دریافت و تحلیل نتایج آزمایش های کنترل کیفی جهت انطباق با حد رواداری مجاز ارائه شده در استانداردها و معیارهای فنی مرتبط
o    تهیه مجوزهای مورد نیاز برای یادگیری و حمل لوله و اتصالات
o    بازرسی و برسی محل انبار و نگهداری لوله های تولیدی
o    مدارک و مستندات فنی ملاک عمل در ارزیابی تولید کنندگان. ارزیابی عمدتا در طی دوره برگزاری مناقصه صورت می پذیرد.
در این مرحه بایستی مدارک و مستندات فنی زیر مورد بررسی و دقت نظر قرار گیرد:
o    اسناد و دعوتنامه ممهور شرکت در مناقصه
o    کپی اساسنامه
o    آگهی آخرین تغییرات شرکت (در صورت موجود)
o    مشخصات فنی لوله، آزمایش های کنترل کیفی و استانداردهای ساخت
o    پروانه کاربرد علامت استاندارد و بهره برداری 
o    گواهینامه فنی از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن

 جمع بندی و پیشنهادات
به منظور بالا بردن کیفیت لوله های و اتصالات مورد استفاده در طرح های جمع آوری فاضلاب موارد زیر پیشنهاد می شود:
1-    هماهنگی کامل مشخصات فنی طرح با مشخصات فنی لوله و اتصالات که از سوی سازندگان ارائه می شود
2-    انجام آزمایش های ژنوتکنیک و بررسی و تجزیه و تحلیل نتایج آزمایش ها به منظور استفاده از آن در طراحی
3-    رعایت جمیع موارد مرتبط با مبحث کنترل فنی و کیفی به هنگام تهیه اسناد مناقصه های خرید لوله
4-    انجام عملیات ویدئومتری متناسب با روند پیشرفت عملیات اجرایی و دوره ای در طی دوران بهره برداری
5-    مشارکت بیشتر سازندگان لوله و اتصالات در هنگام اجرای پروژه های جمع آوری فاضلاب
6-    حضور ناظر مقیم از سوی خریدار (دستگاه نظارت) به منظور امکان شناسایی تکرارپذیری محصول و انجام آزمایش های کنترل کیفی
7-    شفاف شدن نحوه پرداخت هزینه انجام آزمایش ها و درج این نکته در اسنناد مناقصه های خرید لوله و اتصالات
8 –    ساخت انبارهای سرپوشیده در محل کارخانه های تولیدی و مراکز کارفرمایان
9 –    انجام آزمایش های مرتبط با کنترل میزان تراکم بستر در زیر، اطراف و بالای نواحی مختلف لوله و اتصالات در طی دوره اجرای پروژه
10 –  مستندسازی نتایج آزمایش های انجام شده در طی مراحل مختلف به منظور اجرا جهت استفاده در دوران بهره برداری از طرح

منابع
1 –    منابع و مواخذ موجود در آرشیو فنی شرکت مهندسی مشاور طوس آب
2 –    سازمان مدیریت برنامه ریزی کشور. (1385). "تدوین معیارها و کاهش خطر پذیری ناشی از زلزله" نشریه شماره 3.3 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، معاونت امور فنی، دفتر امور فنی
3 –    مکز آمار ایران. (1385). "سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385" <www.sci.org.ir> (15/2/87)
4 –    دفتر روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب کشور. (1383). کتابچه شرکت های آب و فاضلاب در گام سوم توسعه، انتشارات آب و فاضلاب کشور، تهران.
5 –    موسسه ملی استاندارد ایران. (1386). استاندارد ملی ایران 1 و 2و 3 – 9116-1386- در خصوص لوله و اتصالات پلی اتیلن دوجداره با دیواره ساختمند مورد استفاده در شبکه های ثقلی جمع آوری و انتقال فاضلاب، زهکشی مدفون شده در زیر خاک، تهران.
6 –    ASTM D2321- Standard practice for underground installation of thermoplastic pipes for sewer and other gravity flow application.
7 –    موسسه ملی استاندارد ایران. (1383). استاندارد ملی ایران-7174- سال 1383- پلاستیکها-لوله های پلی اتیلنی مورد استفاده در آبرسانی- مواد اولیه مورد مصرف – ویژگی ها، تهران.

منتشر شده در مجله آب و فاضلاب شماره 67 سال ۱۳۸۷ ( صفحات 71 الی 77 )
این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا و یا مجله آب و فاضلاب شماره 67 سال ۱۳۸۷ ( صفحات 71 الی 77 )مراجعه نماید

بررسی پدیده تجمع الکتریسیته ساکن در لوله های پلی اتیلنی شبکه انتقال گاز

قادر خانبابایی

علی رحمت پور

تهران-جاده قدیم قم-سه راه خیر آباد- بلوار پژوهشگاه- پژوهشگاه صنعت نفت

منتشر شده در اولین همایش ملی تخصصی گاز ایران در سال ۱۳۸۵
چکیده : 
هنگامی که در درون لوله های پلی اتیلن الکتریسته ساکن ایجاد می شود این بار الکترواستاتیکی در روی دیواره داخلی لوله باقی می ماند و هر زمان که مسیری برای تخلیه از طریق متصل شدن به زمین پیدا کند بصورت جرقه خطرناکی تخلیه می شود. این تخلیه می تواند از طریق ابزار و ماشین آلات و یا بدن شخص انجام گیرد. الکتریسته ساکن ایجاد شده تا زمانی که تخلیه نشود در جداره داخلی لوله باقی می ماند حتی اگر جریان گاز متوقف گردد.
در این مقاله مکانیسم های مختلف تجمع بار ساکن در لوله های پلی اتیلنی و عوامل موثر بر آن مورد بررسی قرار می گیرد و راهکارهای مختلف برای کنترل این پدیده مانند روش استفاده از افزودنی ها، روش استفاده از پوشش های هادی و روش خنثی سازی بار الکتریکی جریان گاز مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد و جنبه های فنی و اقتصادی روش های مختلف نیز مقایسه می گردد. در بخش تجربی، نتایج آزمون های انجام گرفته بر روی نمونه های پلی اتیلن گرید لوله آنتی استاتیک ارائه می گردد. نمونه های تهیه شده، با حداقل افت در خواص دیگر، مقاومت سطحی در حد کمتر از〖10〗^(-1) ohm دارند.

لوله پلی اتیلن – انتقال گاز – الکتریسته ساکن

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مقدمه
لوله های پلی اتیلن به علت داشتن ویژگی هایی نظیر فرآیندپذیری آسان، سهولت نصب و نگهداری، قیمت مناسب و وزن کم بصورت گسترده ای در شبکه های توزیع گاز مورد استفاده قرار گرفته و این ویژگی ها می توانند تداوم کاربرد آن را توجیه نمایند. با این وجود تجمع بارهای الکترواستاتیکی در جداره داخلی این نوع لوله خطراتی نظیر انفجار و آتش سوزی، سوراخ شدن لوله ها و افت فشار و در نتیجه خسارت جانی و مالی را با خود به همراه داشته است.
هنگامی که در درون لوله های پلی اتیلن الکتریسته ساکن ایجاد می شود این بار الکترواستاتیکی در روی دیواره داخلی لوله باقی می ماند و هر زمان که مسیری برای تخلیه از طریق متصل شدن به زمین پیدا کند بصورت جرقه خطرناکی تخلیه می شود این تخلیه می تواند از طریق ابزار و ماشین آلات و یا بدن شخص انجام گیرد. الکتریسیته ساکن ایجاد شده تا زمانی که تخلیه نشود در جداره داخلی لوله باقی می ماند حتی اگر جریان گاز متوقف گردد. تجمع الکتریسیته ساکن در دیواره داخلی لوله در چند حالت می تواند خطرناک باشد
– به هنگام بریدن قسمت معیوب خط لوله بوسیله اره یا کاتر، الکتریسیته ساکن از طریق این تجهیزات به زمین راه پیدا  کرده و در محل تماس تیغه و کاتر و جداره داخلی لوله، جرقه ای ناشی از تخلیه ساکن بوجود آمده و موجب اشتعال مخلوط گازی می گردد.
– در اثر شکستگی اتفاقی لوله، گاز با سرعت زیادی از محل شکستگی خارج شده و بار الکترواستاتیکی زیادی در جداره داخلی لوله در محل خروج گاز بوجود می آید. افزایش بیش از حد بار الکترواستاتیکی امکان ایجاد جرقه در محل خروج گاز را میسر می سازد. این وضعیت در غیاب هر گونه ابزار و ماشین آلات ممکن است اتفاق بیافتد.
– هنگامی که میزان تجمع بار الکترواستاتیکی زیاد باشد به حدی که بتواند بر استحکام دی الکتریک لوله پلی اتیلن غلبه نماید، باعث ذوب شدن لوله و بوجود آمدن سوراخ های ریز(pinhole) در لوله می شود و تا زمانی که این الکتریسیته ساکن تخلیه نشود عمل سوراخ شدن لوله ادامه خواهد یافت. وجود این سوراخ های ریز باعث افت فشار در خط لوله، شکستگی لوله و … می شوند.
پدیده pinholing ایجاد شدن یک حفره در دیوار لوله بین قسمت درونی و بیرونی آن است. Pinholing می‌تواند ناشی از نقص مواد یا تخلیه الکترواستاتیک باشد. Pinholing الکترواستاتیکی هنگامی بوجود می آید که میزان ولتاژ بار الکترواستاتیکی از استحکام دی الکتریک مواد لوله بزرگ‌تر باشد. بوجود آمدن یک قوس الکتریکی بین بارهای الکترواستاتیک و زمین باعث ذوب شدن ماده و ایجاد سوراخ می شود. ولتاژ مورد نیاز برای بوجود آمدن سوراخ در لوله علاوه بر استحکام دی الکتریک ماده لوله، به ضخامت لوله نیز بستگی دارد. هر چه ماده ضخیم تر باشد ولتاژهای بالاتری برای سوراخ نمودن آن مورد نیاز است. برای HDPE استحکام دی الکتریک حدود vol⁄mil 51 می باشد
مورفولوژی کانال های ایجاد شده بوسیله تخلیه الکترواستاتیک دو ویژگی عمده دارند : اول آن که قطر کانال ها در قسمت درونی و بیرونی لوله با هم متفاوت است. در محلی که تخلیه الکترواستاتیکی شروع می شود ولتاژ بالا بوده و قطر سوراخ نیز بزرگ تر است. ولی به مرور ولتاژ کاهش یافته و قطر نیز کوچک تر می شود. مشخصه دیگر کانال های ایجاد شده بوسیله تخلیه الکترواستاتیکی، شکل آن‌ها است. این نوع کانال ها به شکل درخت و دارای شاخه بوده و به ندرت یک کانال مستقیم بوجود می آید
در مقابل، سوراخ های ایجاد شده در اثر نقص ماده معمولاً بصورت یک کانال تنها و بدون شاخه است. برخی عقیده دارند که استفاده از مواد بازیافتی می تواند باعث بوجود آمدن سوراخ شود، هر چند که مواد ضایعاتی هیچ تغییری در استحکام دی الکتریک رزین اصلی بوجود نمی آورند.
نتیجه آن که در همه شبکه های توزیع احتمال بوجود آمدن سوراخ های الکترواستاتیکی هر چند جزئی وجود دارد. بوجود آمدن این نوع سوراخ ها بار مالی فراوانی را با خود به همراه دارد. از یک طرف لوله های سوراخ شده قابل تعمیر نبوده و باید تعویض شوند و از طرف دیگر حجم قابل توجهی از گاز در اثر نشت از بین می رود. در حادثه مربوط به شرکت MLGM در اثر بوجود آمدن 8 سوراخ با قطر 0.75 mm در خط لوله های با فشار 99psi، حجم گاز تلف شده حدود 7708800 فوت مکعب در سال برآورد شد. به همین دلیل مسئولین باید همواره احتمال بوجود آمدن سوراخ های الکترواستاتیکی را در نظر داشته باشند.

مکانیسم های ایجاد و تجمع بار ساکن
جریان داخل لوله
لازمه بوجود آمدن بار وجود جریان و حرکت در درون یا بیرون لوله است و لازمه تجمع بار، خازنی شدن ماده است که در اثر قطع اتصال با زمین و یا داشتن مقاومت ( الکتریکی ) زیاد حاصل می شود. وقتی دو عایق الکتریکی در مقابل یکدیگر به هم مالیده می شوند( مثل گاز و پلی اتیلن )، الکترون ها در اثر اصطکاک از یک مولکول به مولکول دیگر منتقل می شوند. بنابراین در اثر جریان گاز و ذرات ریز در لوله پلی اتیلن، الکترون ها جابجا شده و در دیواره داخلی لوله تجمع می یابند. چون که لوله پلی اتیلن دارای مقاومت سطحی بالایی است(مقاومت الکتریکی)، امکان دفع بارهای الکتریکی تجمع یافته به زمین وجود نداشته و ولتاژهای متفاوت پتانسیل الکتریکی بین سطوح داخلی و خارجی لوله پدید می آید. البته یک الگوی قابل پیش بینی در مورد تجمع بارهای الکتریکی وجود ندارد. مشخص شده است که پتانسیل الکتریکی تا اندازه 9000 ولت نیز می تواند در لوله پلی اتیلن تجمع یابد.
اگر تشکیل بار الکتریکی ناشی از جریان سیال درون لوله است، اثبات شده است در صورتی که هدایت الکتریکی سیال بیش از 10000 ps⁄m  باشد، امکان تجمع بار الکتریکی وجود ندارد. یک استثناء احتمالی موقعی است که سیال بصورت قطرات بسیار ریز درآمده باشد.
در صورتی که قطعات هادی ایزوله در درون یا بیرون لوله وجود داشته باشد، یا قطعات فلزی نظیر اتصالات برای هدایت جریان الکتریکی از داخل به بیرن لوله وجود داشته باشد این خطر تشدید خواهد شد. وجود پمپ ها و فیلترها در خط لوله نیز تشدید جریان الکتریکی را در پی خواهد داشت. اگر سرعت خطی داخل لوله کمتر از 1 m⁄s  و حاصل ضرب سرعت خطی در قطر کمتر از 0.5 m^2⁄s  باشد احتمال بوجود آمدن بارهای الکترواستاتیکی به شدت کاهش خواهد یافت

عوامل خارج لوله – رعد و برق
تغییر میدان الکتریکی بویژه به هنگام طوفان و رعد و برق می تواند یک عامل خارجی متوسط تا قوی برای باردار شدن باشد. با این وجود و بر اساس تجربه، نگرانی در مورد جرقه های اتفاقی غیر قابل تضمین بوده و به هنگام رعد و برق امکان باردار شدن قابل توجه(اشیاء) وجود دارد.
قابل ذکر است که رعد و برق منبع جرقه بسیار قوی تر و در مقایسه با هر نوع تخلیه بار الکتریکی از سطح لوله های پلی اتیلن به شمار می رود. در بسیاری از مواقع تأثیر این نوع باردار شدن بوسیله صفحات محافظ اطراف لوله کمتر می شود.

اصطکاک مکانیکی(باردار شدن در اثر سایش)
احتمال بوجود آمدن بار الکتریکی قابل توجه از طریق سائیده شدن با سایر اجسام عایق، دارای شانس ضعیفی بوده و نیازمند اصطکاک سایش شدید می باشد. 
برهم کنش با قطرات و ذرات حاصل از اسپری فشار بالای مایعات و گازهای خنثی ناشی از عملیات شستشو و تماس لوله های PE با اسپری فشار قوی مایعات می تواند منجر به بوجود آمدن بار الکتریکی گردد. بعد از قطع جریان(اسپری)، تا موقعی که قطرات ته نشین نشده و به هم نچسبند یا عاملی باعث تخلیه بار آن ها نشود، قطرات بار خود را حفظ خواهند کرد.
هدایت الکتریکی سیال عامل تعیین کننده میزان دانسیته بار الکتریکی بوجود آمده توسط اسپری است. وجود 5% آب در نفت سفید دانسیته بار الکتریکی را 1000 مرتبه افزایش می دهد.

تماس با نشتی جریان سیالات دو فازی
تماس سطح لوله های پلی اتیلن با مواد نشت یافته از جتهای گازی(gas jets) فشار قوی یک منبع خارجی مهم برای باردار شدن است. هر چند این موضوع برای جتهای دی اکسید کربن و بخار آب دیده شده است ولی در مورد سایر گازهای فرآیندی حاوی فاز ثانویه نیز می تواند صادق باشد. این نوع باردار شدن حتی هنگامی که لوله های پلی اتیلن در نزدیکی جتها قرار دارند نیز می تواند عملی شود.
گازهای فرآیندی خطر به مراتب بیش تری دارند زیرا علاوه بر تأمین الکتریسیته منبعی برای انفجار و آتش به شمار می روند. در اثر جریان گازهای خالص بار الکترواستاتیکی بسیار کمی تولید می شود ولی این نوع جریانات می توانند ذرات و قطرات باردار و مایع را با خود حمل کنند(نظیر فاز condensed گازهای فرآیندی). به همین دلیل در ارزیابی ریسک ضروری است که در جریان جت گازی حضور یا عدم حضور فاز ثانویه ای که توانایی حمل بار الکترواستاتیکی را دارد، مورد بررسی قرار  گیرد.
منبع بار سوراخی است که جریان با فشار بالا از آن نشت می کند. بنابراین سرعت فاز ثانویه که از لوله پلی اتیلن عبور می کند برای بوجود آوردن بار، اهمیت کمی دارد زیرا فاز ثانویه قبلاً باردار شده و این بارها به راحتی به لوله پلی اتیلن منتقل می شوند. 
از نقطه نظر مومنتوم، جت ناشی از نشت گاز، در فاصله خاصی از منبع نشت امان تجمع بار بر روی لوله های PE را دارد. در عمل این فاصله باید بیش تر از 12m باشد و توصیه بر آن است که به نشت هایی که فاصله کمتر از 3 متر با لوله های PE دارند توجه ویژه ای بشود. طراح باید مناسب بودن فاصله را لحاظ کند.

روش های مقابله با مشکل الکتریسیته ساکن در لوله پلی اتیلنی
استفاده از افزودنی های آنتی استاتیک
یکی از راه های نیل به خاصیت آنتی استاتیک در سطح پلیمرها، استفاده از آنتی استاتیک در ماتریس آن ها و تهیه کامپاندهای مذاب آن ها می باشد. این روش امروزه به طور وسیعی در فیلم های پلیمری و قطعات تزریقی مورد استفاده قرار می گیرد.
سه نوع ماده را برای افزایش هدایت الکتریکی و جلوگیری از تجمع بار ساکن در پلاستیک ها می توان استفاده کرد:
–     افزودنی های آنتی استاتیک بیرونی
–     افزودنی های آنتی استاتیک درونی
–    پرکننده های هادی
افزودنی های آنتی استاتیک بیرونی، معمولاً در یک حلال مناسب به عنوان حامل حل می شوند. سپس سطح پلاستیک از طریق اسپری کردن یا غوطه ور کردن با این ماده پوشش داده می شود. پس از تبخیر حلال، عامل آنتی استاتیک بر روی سطح پلاستیک باقی می ماند.
مزیت این روش، میزان کم عامل آنتی استاتیک مورد نیاز و اثرگذاری سریع آن است. معایب این روش نیز، از دست رفتن خاصیت آنتی استاتیک سطح در اثر سایش و مهاجرت مواد به داخل پلیمر و مشکل اعمال پوشش یکنواخت است. اگر پوشش یکنواخت نباشد، مشکلاتی در چاپ روی پلاستیک و آب بندی آن پیش می آید.
افزودنی های آنتی استاتیک درونی، در داخل ماتریس پلیمر قرار می گیرند. سپس به سطح پلیمر مهاجرت کرده و از طریق دو مکانیسم زیر عمل می نمایند:
–    بصورت یک روان کننده، به این معنی که در اثر کاهش اصطکاک مانع از تجمع بار ساکن می گردند.
–    ایجاد یک مسیر هادی که موجب پراکنده شدن بار ساکن به محیط می گردد. مسیر هادی، لایه ای نازک از آب است که توسط عامل آنتی استاتیک از هوا جذب شده است.
با انتخاب دقیق افزودنی آنتی استاتیک، سرعت اثرگذاری و دوام آن را می توان بهینه کرد. این پارامترها عمدتاً تابعی از نرخ مهاجرت افزودنی به سطح پلیمر و نرخ از بین رفتن آن از سطح است.

نرخ مهاجرت عمدتاً بستگی به موارد زیر دارد
    سازگاری نسبی عامل آنتی استاتیک و پلیمر : اگر یک آنتی استاتیک خیلی سازگار با پلیمر باشد، به سطح پلیمر مهاجرت نمی کند و در نتیجه اثر لازم را ندارد. اگر به اندازه کافی سازگار نباشد نیز، مهاجرت زیاد به سطح روی می دهد و یک سطح چرب بوجود می آورد.
    میزان کریستالی بودن پلیمر : یک عامل آنتی استاتیک معین در پلی اتیلن عملکرد بهتری نسبت به PP دارد بدلیل آن که کریستالینیته PE کمتر است. افزودنی آنتی استاتیک از فاز آمورف پلیمر راحت تر می تواند مهاجرت کند.
    فرمولاسیون کلی افزودنی ها : برخی افزودنی ها مانند پرکننده ها و پیگمان ها، عامل های آنتی استاتیک را جذب می کنند. افزودنی های دیگر مانند slip agents به مهاجرت عامل آنتی استاتیک به سطح پلیمر کمک می کنند.
    غلظت عامل آنتی استاتیک استفاده شده : هر چه غلظت بیش تر باشد، نرخ مهاجرت بیش تر می گردد.
    دما : افزودنی های آنتی استاتیک در دماهای بالا حرکت بیش تر دارند و در نتیجه مهاجرت آن ها به سطح بیش تر است. اختلاف دمای محیط و دمای انتقال شیشه ای(Tg) پلاستیک، عاملی مهم است چون که در یک پلیمر با Tg پایین، حرکت سگمنت ها را می توان بصورت میکروبراونی است و این حرکت کمک می کند که عامل آنتی استاتیک به سطح پلیمر مهاجرت کند. پلیمرهای با Tg بالاتر از دمای اتاق، در دمای معمولی در حالت منجمد هستند در نتیجه حرکت میکروبراونی که مهاجرت آنتی استاتیک کمک می کند وجود ندارد. در طی فراورش پلیمرها، برخی از عامل های آنتی استاتیک در سطح پلیمر جمع می شوند و اثر آنتی استاتیک را بوجود می آورند ولی اگر سطح پلیمر تمیز گردد، اثر آنتی استاتیک از بین می رود و احیاء مجدد آن ممکن نیست مگر این که پلیمر تا دمای بالاتر از Tg گرم شود. این حرارت دهی موجب فعال شدن حرکت میکروبراونی و تشدید مهاجرت عامل آنتی استاتیک به سطح می گردد.
یک افزودنی آنتی استاتیک درونی باید دارای مشخصات زیر باشد:
–    به مقدار لازم قطبی باشد تا عمل آنتی استاتیک بودن را بتواند انجام دهد.
–    یک تمایل یا سازگاری(affinity) متعادل با پلیمر داشته باشد.(نه زیاد و نه کم)
–    در طی شرایط مختلف فراورش، سازگاری خود با ماتریس پلیمر را حفظ نماید.
–    با افزودنی های دیگری سازگار باشد.
–    اثر معکوس بر خواص رزین نداشته باشد.
–    با قوانین مربوط به تماس با مواد غذایی مطابقت داشته باشد.
عوامل آنتی استاتیک رایج، در سطح پلاستیک ها و در مجاورت رطوبت محدود (رطوبت نسبی) عمل می کنند عوامل آنتی استاتیک ماهیت جاذب رطوبت دارند و بنابراین تمایل زیادی به جذب رطوبت از هوای اطراف به سطح پلاستیکی دارند. پس از آن بار روی سطح قطعات پلاستیکی به مولکول های آب منتقل می‌شود. 
عوامل آنتی استاتیک موثر محافظ مداوم و مستمر را در رطوبت های نسبی کم در حدود20 درصد را فراهم می نماید. از آنجایی که عوامل آنتی استاتیک رایج نیاز به حضور رطوبت دارند، آن ها تمایل به عملکرد ناپیوسته و بی ثبات و غیرموثر در محیط های با رطوب نسبی زیر 20 درصد دارند.
برای مرتفع نمودن مشکلات مربوط به بارهای الکترواستاتیک در شرایط و جاهایی که رطوبت نسبی معمولاً بطور ثابت زیر 20 درصد خواهد بود، استفاده از پرکننده های رسانا، مانند کربن بلاک را می توان توصیه نمود.
عوامل آنتی استاتیک داخلی که بطور گسترده مورد استفاده قرار می گیرند. از نوع آمین های چرب اتوکسیله شده می باشند. این عوامل درونی دارای محدودیت هایی می باشند. آن ها در کاربردهای FDA تأیید نمی شوند و دارای محدودیت هایی می باشند و همچنین آن ها تنها در تعداد کمی از پلاستیک ها مانند پلی اتیلن، پلی پروپیلن و پلی استیرن ها دارای کارایی مناسب هستند
مهمترنی عامل های آنتی استاتیک مورد استفاده برای از نوع آلکیل آمین اتوکسیله شده و استرهای اسید چرب است.
PVC و PET، نایلون و پلیمرهای اکریلیک از جمله پلاستیک هایی می باشند که عامل آنتی استاتیک داخلی عملکرد و کارایی پایدار و باثباتی در آنها ندارد.
عوامل آنتی استاتیک داخل با اثر بخشی و کارایی خوب، موقعی که نمونه در شرایط مشخص(روطوبت نسبی20درصد و درجه حرارت70 درجه فارنهایت) مورد آزمون قرار گیرد، نیمه عمر زوال الکتریسیته ساکن کوتاهی خواهند داشت(معمولاً کمتر از6ثانیه)

روش های دیگر
آقای Warner Jane de Putter در سال 1976 سیستم را برای رسانا نمودن کلی سیستم لوله پلاستیکی بصورت یکپارچه پیشنهاد نموده است. این هدف با آرایش از قسمت های مختلف سیستم لوله پلاستیکی که روی سطح داخلی یا خارجی آن ها با یک پوشش نهایی که بطور کامل با سطح لوله در تماس بوده و به آن می چسبد، تأمین می گردد. در این سیستم لوله از یک عضو آب بند ساخته شده از مواد الاستیک یا پلاستیک رسانا استفاده می‌گردد که بین دو لوله متوالی قرار گرفته و با پوشش نهایی رسانا در ارتباط می باشد. در این حالت رسانایی الکتریکی بین پوشش های نهایی قسمت های نری و مادگی لوله به وسیله عضو آب بند ساخته شده از حلقه لاستیکی با حداقل 10% و ترجیحاً 20% ذرات کربن، حاصل می گردد.
مشخص شده است که، بدین وسیله سیستم های لوله پلاستیکی که عملاً دارای مشکلاتی بوده است، با یک اتصال زمین در مکان مناسب، آنتی استاتیک شده است.
Hugh T.Melugh  و همکارانش چند سال بعد، یعنی در سال 1987 به ساخت نوع فلنج رسانا اشاره می نمایند که سازگار با سیستم لوله، مجرا(Conduit) و فیتینگ ها بوده و در همان زمان مدار الکتریکی پیوسته ای را از مجرا و فیتینگ به پیچ های سفت کننده فلنج برقرار کند.
برای اتصال به فیتینگ و یا لوله دیگر، در انتهای لوله یک فلنج با بدنه غیر رسانا مثل پلاستیک، فایبرگلاس یا مشابه نصب می گردد. در بدنه فلنج یک منفذ برای ارتباط با مجرا وجود دارد. مجرا ممکن است رسانا بوده و یا از مواد غیر رسانا ولی دارای عناصر رسانا مثل آستر یا الیاف رسانا در طول سطح داخلی ساخته شود، تا بارهای ساکن را به فلنج متصل نموده و از تجمع بارهای الکتریسیته ساکن در اثر انتقال سیال از مجرا جلوگیری نماید. فلنج دارای قاب مدور به دور منفذ است که از مواد غیر رسانا ساخته شده است و دارای سوراخ های متقارن است که هر کدام با یک پیچ فلزی به فلنج مشابه سفت می گردد.
برای رساندن بارهای ساکن الکتریکی به زمین حداقل یک رشته الیاف رسانا در فلنج تعبیه می گردد. یک سر این الیاف در منفذ فلنج قرار گرفته، تا اتصال رسانا با سطح داخلی مجرا برقرار شده و سر دیگر آن تا حداقل یک سوراخ و اتصال به پیچی که در آن قرار می‌گیرد، ادامه می‌یابد.
نویسندگان این پتنت اعتقاد دارند که ساخت فلنج رسانا گران نبوده و برای اتصال به زمین خط لوله و یا قسمتی از آن راه ساده ای می باشد، بطوریکه اتصال به زمین بوسیله یک سیم و با اتصال به یکی از پیچ های اتصال فلنج برقرار می‌گردد.
استفاده از سیال آنتی استاتیک در داخل لوله نیز گزارش شده است ولی کاربردهای قبلی استفاده از این سیال بصورت انتخابی (محل مشخص) با سوراخ کردن لوله و اسپری نمودن آن در لوله جهت تخلیه بارهای الکتریکی سطح را در نظر نگرفته اند. مشکل دیگری که با آن مواجه می شویم آن است که بایستی از سیال آنتی استاتیکی استفاده گردد که اجزاء لوله پلی اتیلن را تخریب نماید. از آنجایی که لوله پلی اتیلن یک پلیمر است، بعضی از سیالات موجب تخریب آن ها می شود. از طرف دیگر چون که سیال آنتی استاتیک در جریان گاز می باشد، این امر ضروری است که سیال آنتی استاتیک در فرآیند گاز مشکلی نظیر تشکیل هیدرات یا کاهش ارزش گرمایی گاز بوجود نیاورد.
Orean Tranbarger و همکارانش از موسسه تحقیقاتی South West آمریکا در سال 1992 برای حل مشکلات فوق راه حلی تحت عنوان "ابزار و روشی برای تخلیه بارهای الکتریسیته ساکن روی سطح داخلی لوله پلاستیک" پیشنهاد داده اند.
برای این منظور ابزاری برای تخلیه بارهای الکتریکی سطح داخلی لوله بوسیله سیال آنتی استاتیک معرفی شده است، که از یک زین اسبی(saddle) دارای حفره استوانه ای در داخل خود تشکیل شده است. این زین ابتدا بوسیله پیچ و مهره ای که روی آن تعبیه شده است بصورت انتخابی(محل مورد نظر) روی بدنه لوله نصب می گردد. بعد از این که این ابزار روی لوله پلاستیکی وصل گردید، یک میله بصورت رزوه ای با زین درگیر می شود. این میله در یک سر حالت برندگی(کاتر) داشته تا با درگیر شدن رزوه ای بتواند لوله پلاستیکی را سوراخ نماید(در لوله نفوذ کند). در قسمت بالای کاتر یک افشانک جهت اسپری مواد آنتی استاتیک قرار دارد. اسپری کننده دارای یک نازل در جهت محور خط مرکزی لوله پلاستیکی بوده تا از پوشش کامل لوله، وقتی که سیال آنتی استاتیک در آن اسپری می گردد، اطمینان حاصل نمود.
اینکه کاتر و اسپری کننده می تواند در لوله پلاستیک قرار گرفته تا سیال آنتی استاتیک سطح داخلی لوله را بپوشاند و آن را از بار الکتریکی تخلیه نماید، از مزیت های تکنیکی این روش می باشد. از مزایای دیگر این روش قابلیت بکارگیری ازن ابزار جهت کاربرد مجدد در محل دیگر می باشد.
Tranbarger و همکارانش ابزار و روشی برای تخلیه الکتریسیته ساکن روی سطح داخلی لوله پلاستیکی، در هنگام تعمیرات لوله ارائه داده اند که شامل سوراخ نمودن لوله و تزریق ماده آنتی استاتیک در آن می‌باشد.
ابزار و روش هایی که ذکر شد، هر یک دارای معایبی نیز می باشند. مثلاً وسیله هایی که توسط Putter و Mclaughlin معرفی شده است در سیستم خط لوله دارای ساختار پیچیده ای می باشد، بطوری که ساخت آن مشکل بوده و از نظر اقتصادی موفقیت چندانی نداشته است. بنابراین آن ابزارها را به راحتی نمی توان برای تخلیه بارهای الکتریسیته ساکن در خطوط لوله موجود، بدون احتیاج به جایگزینی قسمت بزرگی از خط لوله یا فیتینگ استفاده نمود. همچنین ابزار بکار گرفته شده توسط Tranbarger بصورت خارجی روی لوله نصب می گردد و لازم است تا لوله بوسیله ایجاد یک شکاف سوراخ گردد. از این رو احتمال این که این ابزار از جای خود خارج شده و خط لوله دچار نشتی گردد وجود دارد.
آقای Drink s.Smith مشکلات خنثی سازی بارهای استاتیکی که بین ورقه های کاغذ در انبار بوجود می آید را بیان کرده و ابزاری جهت محدود سازی ایجاد بار ساکن در آن ها معرفی می نماید. و یک کارتریج هوای آنتی استاتیک را پیشنهاد داده است که در مسیر جریان هوا قرار گرفته و یون های بار مثبت در هوای عبوری آزاد می کند. این یون های بار مثبت در معرض کاغذهای در انبار قرار گرفته تا بارهای الکتریسیته ساکن که در آنها جمع شده است را خنثی کند.
با توجه به این پیش زمینه Drink S.Smith و همکارانش در Us patent 5898559 در سال 1999 به معرفی ابزار و روشی برای خنثی سازی بارهای الکتریسیته ساکن داخل لوله که همخوانی با خطوط لوله داشته باشد، پرداختند. آن ها ادعا نموده اند که برای جلوگیری از تجمع بارهای الکتریسته ساکن در لوله های غیررسانا مثل لوله PE ابزار و روش ساده و ارزانی به کار گرفته اند تا بارهای الکتریکی در لوله ها را بدون این که لازم باشد در خط لوله از لوله ها و فیتینگ خاصی ساخته شود و بدون اصلاح گران قیمتی روی خط لوله خنثی نمایند.
این ابزار شامل یک محفظه با ورودی و خروجی باز است که یک کارتریج آنتی استاتیک در آن قرار گرفته و برای عبور جریان گاز از آن به طوری که گاز در معرض سطح کارتریج قرار بگیرد، آرایش یافته است. محفظه می تواند از یک لوله استوانه ای کوتاه دارای همخوانی با خط لوله ای که در آن قرار می گیرد، تشکیل گردد. کارتریج آنتی استاتیک می تواند در محفظه فیلتر گاز در ابتدای  مسیر قرار بگیرد. گاز جاری از محفظه در معرض کارتریج آنتی استاتیک قرار گرفته و مقادیر ذرات میکروسکوپی کاتیونی را جذب می کند. بنابراین کارتریج آنتی استاتیک وظیفه پخش ذرات کاتیونی، بطوری که توسط جریان گاز حمل گردد را ایفا می کند. این ذرات به طور مستمر با جذب الکترون از سطح داخلی لوله، بارهای الکتریسیته ساکن منفی در جریان پایین دست خط لوله را خنثی نموده و اساساً بارهای الکتریکی ساکن فوق که می توانند منجر به خطراتی شوند را کاهش یا کاملاً محدود می سازد.
از نگاه دیگر می توان گفت، در این روش پیشنهادی بارهای الکتریسیته ساکن تولید شده در جریان گاز به واسطه پدیده triboelectritication با ذرات میکروسکوپی آزاد شده خنثی می گردد. در این روش حداقل قسمتی از گاز جاری در لوله باید در معرض مواد آنتی استاتیک قرار بگیرد، بطوری که آن مواد دارای سطح بزرگ با قابلیت آزاد سازی ذرات کاتیونی وقتی گاز از روی آن عبوی می کند، می باشد. ترکیب شیمیایی خاص مواد آنتی استاتیک اجازه می دهد تا مقداری مشخص و قابل محاسبه از ذرات کاتیونی بسته به جریان گاز، آزاد سازد. این ذرات آزاد شده بوسیله جریان گاز به پایین دست خط لوله حمل شده و در جایی که بارهای منفی در سطح داخلی تجمع یافته است، ولتاژهای الکتریسته ساکن روی سطح لوله غیر رسانای PE را خنثی می کند. یک یا چند تا از محفظه های حاوی کارتریج آنتی استاتیک می تواند بصورت سری یا موازی در خط لوله گاز قرار گرفته، بطوری که گاز عبوری با عبور از ورودی و خروجی آن ها در معرض کارتریج قرار گیرد.

تجربی
در بخش تجربی این تحقیق از عوامل آنتی استاتیک مختلف جهت تهیه پلی اتیلن آنتی استاتیک گرید لوله استفاده شده است و بر اساس شاخص اصلی خواص التریکی و شاخص های دیگر شامل خواص مکانیکی و فرآیند پذیری، و با استفاده از روش طرح آزمایش فاکتوریال کامل، ترکیب مناسب نهایی تعیین، تهیه و مورد ارزیابی خواص قرار گرفته است.

مواد و روش‌ها
از سه نوع پلی اتیلن گرید لوله ( گریدهای لوله پلی اتیلن ) به عنوان ماده اولیه و چهار نوع عامل آنتی استاتیک بعنوان افزودنی استفاده شده است. فرآیند تهییه نمونه ها به روش اختلاط مذاب بوده و از هر ترکیب، نمونه هایی بصورت ورق به ابعاد 3*150*100 میلی متر بصورت تزریق تهیه شده و آزمون های مختلف روی آن ها انجام گرفته است.
سه عامل آنتی استات انتخاب شده در مرحله اول از انواع اتوکسیلیتد آمین، سدیم آلکیل سولفونات و عامل انتخاب شده در مرحله دوم از نوع سدیم پرکلرات بوده است.
در مرحله اول، سه نوع پلی اتیلن به همراه سه نوع عامل آنتی استاتیک که هر کدام از عامل در دو مقدار مختلف استفاده می شوند، تشکیل 18 ترکیب مختلف می دهند. با تهیه این ترکیب ها و تعیین خواص الکتریکی، مناسب ترین ترکیب انتخاب می گردد و خواص تکمیلی این ترکیب نهایی نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد. با توجه به این که در این تحقیق، هیچ کدام از 18 ترکیب اولیه مناسب نبوده اند، در مرحله دوم از عامل آنتی استاتیک چهارم همراه با سه نوع پلی اتیلن استفاده شده و خواص آن ها بررسی گردیده است.
با توجه به این که مقاومت ابکتریکی سطحی بعنوان یکی از شاخص های اصلی در شناسایی مواد آنتی استاتیک در منابع علمی و فنی مطرح است، از این خاصیت به عنوان شاخص اصلی در این تحقیق استفاده شده است و در کنار آن از مقاومت الکتریکی حجمی نیز بعنوان شاخص توانایی انتقال بار در ضخامت لوله استفاده شده است. معیار قبول ترکیب بعنوان ترکیب آنتی استاتیک این است که مقاومت سطحی برابر با 〖10〗^10اهم یا کمتر از آن باشد. مقاومت سطحی و حجمی نمونه ها مطابق استاندارد ASTM D257 در 500V اندازه گیری شده است. برای افزودن مواد آنتی استاتیک به ماتریس پلی اتیلن ها، از دستگاه اختلاط برایندر PL-2000 با محفظه اختلاط Cam و سیستم کنترل کامپیوتری دما و منحنی گشتاور-زمان استفاده شده است. با توجه به خواص فرایندی ماتریس(پلی اتیلن) دمای 180 درجه سانتیگراد و دور 40rpm برای فرایند اختلاط مذاب انتخاب گردید. با توجه به منحنی گشتاور پس از دو دقیقه پلی اتیلن به صورت مذاب درآمده و مواد افزودنی آنتی استاتیک اضافه می گردد. زمان تکمیل اختلاط 8 دقیقه می باشد.
برای بررسی تأثیر رطوبت بر عملکرد مواد آنتی استاتیک، نمونه های فوق یکبار دیگر پس از قرارگیری در شرایط رطوبت نسبی 50±2%  و دمای محیط به مدت 24 ساعت تحت آزمایش خواص الکتریکی قرار گرفت.

نتایج و بحث
با توجه به تعداد زیاد نمونه های تهیه شده و حجم بالای آزمون ها، نتایج کامل مربوط به نمونه های اولیه ارائه نمی گردد ولی نتایج مربوط به ترکیب مناسب نهایی بطور کامل آورده می شود. در مورد نمونه های اولیه، افزودن انواع مواد آنتی استاتیک ذکر شده باعث کاهش مقاومت های الکتریکی سطحی و حجمی پلیمر تا 2 و در بعضی از موارد تا 3 درجه توان شده است. ولی علیرغم این تغییرات هنوز هم در محدوده پلیمرهای آنتی استاتیک (یعنی 〖10〗^10یا کمتر) قرار نمی گیرند. در هر یک از نمونه ها از مقادیر بسیار بیش تر ماده آنتی استاتیک نیز استفاده گردید ولی تأثر چندانی در نتایج خواص الکتریکی مشاهده نگردید. نتایج خواص الکتریکی پس از آماده سازی در شرایط رطوبت معین نیز نشان می دهد که افزایش رطوبت نسبی تأثیر قابل توجهی در کاهش مقاومت الکتریکی، مخصوصاً در مقاومت سطحی نمونه ها دارد. ولی نمونه های حاصل هنوز هم در محدوده مواد آنتی استاتیک(مقاومت سطحی〖10〗^10یا کمتر)قرار نمی گیرند.
نتایج مربوط به خواص نمونه های تهیه شده در مرحله دوم و خواص ترکیب نهایی به شرح ذیل بوده است.نتایج فوق موید کاهش مقاومت های الکتریکی سطحی و حجمی پلی اتیلن در اثر افزایش مقدار عامل آنتی استاتیک جدید می باشد. با افزایش عامل آنتی استاتیک تا سطح 20 درصد وزنی به پلی اتیلن، مقاومت سطحی این کامپاند تا درجه 〖10〗^10کاهش یافته و در دسته پلیمرهای آنتی استاتیک قرار می گیرد. با افزایش بیش تر این عامل آنتی استاتیک مقاومت های الکتریکی کمتر نیز حاصل می گردد.
با توجه به نتایج خوب خواص الکتریکی بدست آمده، نمونه های فوق بصورت پیوسته در یک اکسترودر دو مارپیچ آزمایشگاهی ساخت شرکت برایندر آلمان تهییه گردید. محصول کامپاند تهیه شده بوسیله دستگاه گرانول ساز بصورت گرانول درآمده و در نهایت با استفاده از قالب گیری تزریقی، صفحات مناسب جهت ارزیابی خواص الکتریکی و مکانیکی آن ها تهیه گردید. 
شرایط بررسی تأثیر رطوبت روی خواص الکتریکی نمونه های ذکر شده پس از ارزیابی در شرایط محیط، به مدت 24 ساعت در شرایط رطوبت نسبی 50% قرار گرفته و مجدداً خواص الکتریکی آن ها ارزیابی گردید. در جدول3 نتایج خواص الکتریکی نمونه های پلی اتیلن آنتی استاتیک شده در شرایط محیط و در رطوبت نسبی 50% نشان داده شده است.
همانطور که قبلاً نیز مشاهده گردید، با افزایش مقدار عامل آنتی استاتیک چهارم در کامپاند، مقاومت های الکتریکی سطحی و حجمی آن ها کاهش می یابد. تهیه کامپاند در اکسترودر دو مارپیچه بصورت پیوسته به همراه شرایط اختلاط مناسب موجب توزیع بهتر مواد افزودنی در ماتریس و در نتیجه اختلاط بهتر می گردد. با مقایسه خواص الکتریکی نمونه های تهیه شده پیوسته با نمونه تهیه به روش ناپیوسته می توان به میزان این اختلاط مناسب تر پی برد.
در این حالت تنها با افزایش 10% عامل آنتی استاتیک به پلی اتیلن گرید لوله می توان به مقاومت سطحی 〖10〗^10دست یافت و در صورت لزوم مقاومت های الکتریکی کمتر با استفاده از مقادیر بیش تر عامل آنتی استاتیک میسر می گردد.
اعمال شرایط رطوبت تأثیری در مقاومت های الکتریکی نمونه ها نشان نمی دهد. می توان نتیجه گرفت این عامل آنتی استاتیک از نوع مهاجرت کننده به سطح نبوده و در ماتریس پلیمر شبکه رسانا تولید می کند. در شکل 3 روند تغییرات مقاومت الکتریکی پلی اتیلن با افزایش مقدار عامل آنتی استاتیک مشاهده می گردد.

خواص مکانیکی
با توجه به خواص عالی الکتریکی حاصل از نمونه های تهیه شده، با استفاده از آزمون های خواص مکانیکی تأثیر افزایش عامل آنتی استاتیک به پلیمر بررسی گردید.تغییرات مقاومت خمشی نمونه های آنتی استاتیک شده با مقدار عامل آنتی استاتیک  ترسییم گردیده است. افزایش مقدار عامل آنتی استاتیک باعث افزایش اندکی در مقاومت خمشی نمونه ها می گردد.نتایج فوق حاکی از آن است که مشارکت بیش تر عامل آنتی استاتیک چهارم در ماتریس پلی اتیلن باعث افزایش سفتی نمونه می گردد.

خواص فیزیکی
سختی نمونه‌های مطابق استاندارد ASTMD2240 و در مقیاس shore D اندازه گیری گردید. نتایج دانسیته و سختی نمونه های پلی اتیلن تهیه شده 
نتایج نشان می‌دهد افزایش مقدار عامل آنتی استاتیک تأثیری بر دانسیته نمونه‌ها ندارد و فقط اندکی باعث افزایش سختی نمونه می‌گردد.

خواص فرایندی
برای ارزیابی خواص فرآیندی نمونه های تهیه شده پلی اتیلن آنتی استاتیک، از دو آزمایش MFI و رئومتر لوله موئین استفاده می‌گردد. بدین منظور اندیس جریان‌پذیری هر یک از نمونه‌ها مطابق با استاندارد ASTM D2240 با وزنه 2160 g و در دمای 〖190〗^0 C که مطابق با شرایط پلی اتیلن است اندازه‌گیری گردید.چنانچه از نتایج مشخص است با مشارکت عامل آنتی استاتیک در ماتریس پلی اتیلن میزان MFI کاهش دارد، اما با افزایش مقدار آنتی استاتیک، MFI روند افزایشی را نشان می‌دهد.

 نتیجه گیری
با توجه به نتایج آزمایش‌های انجام گرفته می‌توان به این جمع بندی رسید که با استفاده از عامل آنتی استاتیک سدیم پرکلرات می توان در مقیاس آزمایشگاهی بچ یا پیوسته (اکسترودر) ترکیب پلی اتیلن آنتی استاتیک تهیه کرد به طوری که خواص فیزیکی، مکانیکی و فرآیندپذیری پلی اتیلن نیز تغییرات نامطلوب قابل ملاحضه نداشته باشد.

مراجع
    Smith Drik, ”Static Electricity in PE Fuel Gas Pipe”, pipeline& Gas Journal, December 2001.
    Leslie Butch and Smith Drik, ”pinhole Leaks in Gas Service Risers Causing Meter Fires”, April 2006.
    Peacock Andrew J., Handbook of Polyethylene Structure, Properties and Applications, Marcel Dekker, New York, 2000.
    Ward Ray A., “Electrostatic Pinholing in PE Service Lines”, Pipeline& Gas Journal, June 2003.
    API Recommended Practice 2003: 1991 “Protection against Ignitions arising out of Static, Lightning and Stray Currents”.
    Pfahler G., In Plastics Additives Handbook, Edited by Gachter and Muller, 4th Edition, Hanser/ Gardner Publications,1993.
    Pritchard G., Antistatic Ageents In Plastics Additives: An A-Z Reference, Chapman& Hall, London, 1998.
    Ashotosh Sharma, ”New Developments in Analysis and Performance of Antistatic and Slip Additives in Polyolefines”,Proceedings of the 1999 International Conference on POLYOLEPHINES XI,Feb.1999 Houston, USA.
    Gersthofen A. Lichtblau, ”Antistatika”, Kunststoffe, 86(1997), pp955958.
    BS5958 Part 1 and 2, 1991” Control of Undesirable Static Electricity”.
    US patent 3943273
    US patent 4635162
    US patent 5173333
    US patent 5402304 
 
این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

نحوه بستر سازی و اجرای خطوط لوله های آبیاری مزارع با استفاده از لوله پلی اتیلن

رضا کاظمی اسفه : کارشناس شرکت مهندسی مشاور سازآب پردازان

مجید مشکی زاده : کارشناس شرکت مهندسی مشاور سازآب پردازان

محمد حسن نیکی : مدیریت اجرائی عملیات زیربنائی واحد دعبل ، میرزا کوچک خان و امیر کبیر

منتشر شده در دومین کنفرانس ملّی تجربه های ساخت شبکه های آبیاری و زهکشی در سال ۱۳۸۶
چکیده : 
پس از احداث شبکه های اصلی آبیاری و زهکشی ، یکی از روش های انتقال آب به مزارع ، استفاده از لولـه هـای پلی اتیلن می باشد. نحوه صحیح بستر سازی و اجرای خطوط لوله های پلی اتیلن موضـوع مـورد بحـث ایـن مقالـه است که می تواند درکاهش هزینه ها و دوباره کاری ها مناسب و ارزنده باشـد. در ایـن مقالـه ، بـه انـواع روش هـا و مصالح به کار رفته در اجرای لوله های آبیاری پرداخته شده است . نتایج بدسـت آمـده نـشان مـی دهـد اسـتفاده از مصالح دانه بندی شنی (نظیر بیس ) در زمین های خوزستان ، بهترین نوع بستر سازی اطراف لوله‌ های پلی اتیلن می باشد. در این مقاله نیز به نحوه اجرای لوله های پلی اتیلن پرداخته شده است .

آبیاری و زهکشی ، ترانشه ، لوله پلی اتیلن ، بستر سازی

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مقدمه
نیشکر از جمله محصولات کشاورزی است که از دیر باز در نواحی جنوب غربـی ایـران کـشت مـی شـده اسـت . 
امروزه این محصول مهم و استراتژیک پس از مجتمع نیشکر هفت تپـه در طـرح هـای هفتگانـه توسـعه نیـشکر بـه صورت صنعتی کشت می گردد. یکی از طرحهای هفت گانه کشت نیشکر، واحد دعبل خزاعی است که فاصله مرکـز ثقل آن از شهر اهواز نزدیک به ٣۵ کیلومتر می باشد. در این طرح ، نزدیک به ١٢٠٠٠ هکتار از اراضی آن به کـشت نیشکر اختصاص یافته است که آب مورد نیاز آن از رودخانه کارون با اسـتفاده از سیـستم پمپـاژ بـه شـبکه کانالهـا منتقل و از آنجا نیز با استفاده از پمپاژ، از کانال ها به خطوط آبیاری فلزی و پلی اتیلن منتقل و سپس از طریق ایـن لوله ها و مکانیسمی که به منظور این منظور تعریف شده است ، آبدهی مزارع صورت می گیرد. 
در این طرح به منظور انتقال آب به مزارع ، از دو روش انتقال آب ١- بـا اسـتفاده از لولـه هـای فلـزی و ٢ – بـا استفاده از لوله پلی اتیلن استفاده شده است . در این مقاله به نحوه بسترسازی و اجرای لوله های آبیاری مـزارع با استفاده از لوله های پلی اتیلن پرداخته شده است . به طور کلی و بسته به عملکرد لوله پس از نصب ، لوله ها به دو گروه عمده نرم (قابل انعطاف ) و خشک (سخت ) تقسیم می شوند. 
لوله های نرم در شرایط تحت فشار، قادر به حرکت و انحراف می باشند، بدون این که بـه سـازه آن آسـیب وارد شود. در این رابطه می توان به لوله هایی نظیر لوله های پلی اتیلن دو جداره ، PVC اشاره نمود. برخـی مـوارد لولـه های سخت را به عنوان لوله هائی که نمی توانند انحراف زیاد را تحمل کنند، به مصرف می رسانند کـه تحـت ایـن شرایط ، تنش های سازهایی مثل ترک در لوله ایجاد می شود. لوله های بتنی با آرماتور و بدون آرمـاتور و سـفالی از این نوع می باشند.
 کارائی لوله های پلی اتیلن به ساختار خاکریزی روی آنها بستگی دارد تـا بـار را بـه بـستر انتقـال دهنـد. نـوع مصالح ، معیارهای خاکریزی روی لوله و وضعیت بار، نقشی مهم در کارآیی لوله ها دارند. ارتفاع خاک روی لولـه کـه در آن حداقل پوشش در مکانهای پر رفت و آمد و حداکثر پوشش تحت شرایط مختلف خاکریزی روی لوله بایـد بـه گونه ای باشد که در مرحله بهره برداری کمترین صدمه به لوله و خط وارد شود. به منظور طراحی و نـصب لولـه های پلی اتیلن در امر انتقال آب ، نیاز به اطلاعاتی از قبیل سطح مقطـع لولـه ، مشخـصات مـواد، وضـعیت نـصب و خاکریز و موقعیت بارگذاری می باشد. 

شرایط نصب و عوامل خاک 
عملکرد سازهای لوله بستگی به عمل متقابل بین خاکبرداری یا خاکریزی دور لوله و لوله داشته و معمولاً با نـام واکنش متقابل خاک /لوله شناخته می شود. خاکریزی دور لوله باید دارای خصوصیات ساختمانی و زهکشی مناسـب برای این منظور باشد. خصوصیات ساختمانی خاکریزی شامل ابعاد خاکریز دور لوله ، نوع مصالح و میزان تـراکم مـی باشد. استانداردهای ASTM D٢٣٢١ ,CAN/CSA B١٢٠١١  برای نصب لوله های پلـی اتـیلن قابـل اسـتفاده مـی باشد. 

عرض ترانشه خط لوله 
عرض ترانشه بستگی به قطر لوله ، مصالح خاکریز و شیوه متراکم کردن خاک دارد. عرض ترانشه نبایـد بـیش از فضای مورد نیاز برای جاسازی لوله و خاکریز دور آن باشد. ترانشه های باریک اجازه نصب صحیح لوله را نمی دهنـد در حالی که ترانشه عریض منجر به افزایش هزینه های بیهوده می گردد. این عرض را معمولاً براسـاس ابعـاد باکـت بیل های حفاری و نیز قطر لوله بعلاوه ١۵ تا ٢٠ سانتی متر از هر طرف لوله در نظر می گیرند. چنانچـه از دسـتگاه کمپکتور به منظور کوبش لایه های خاکریز استفاده شود، عرض دستگاه کمپکتور نیز از عوامل تعیین کننده عـرض ترانشه خواهد بود. ضمناً در استاندارد ASTM  ارقامی در این خصوص ارائه گردیده است . 
به دلایل اقتصادی و یکپارچگی سازی ، بهتر است که عرض ترانشه متناسب با قطر لوله باشد. یکی از اشـتباهات رایج این است که تصور می شود، برای نصب لوله های انعطاف پذیر ترانشه باید بسیار عریض باشد. حفـاری ترانـشه های عریض و پر کردن آنها نه تنها گران بوده ، بلکه باعث اختلال در یکپارچگی سیستم لوله / خاکریز دور لولـه مـی گردد. استحکام محیط خاک محل طی سالیان متمادی بوجود آمده است . بنابراین ، باید بـه هنگـام حفـاری ترانـشه کمترین آسیب به این استحکام برسد. مصالح و تراکم : ترکیب نوع مصالح ( شن ، ماسه ، خاک رس و یا ترکیب آنهـا و غیـره ) و میـزان تـراکم ( تـراکم استاندارد پراکتور )استحکام خاکریز را تعیین می کنند. اصولا مصالح دانه درشت و گوشه دار نیاز به تـراکم کمتـری از مصالح ریز دانه و گرد دارند. استحکام خاکریز معمولا با نام ضریب واکنش خاک و یا ضـریب خـاک شـناخته مـی شود.

حفاری ترانشه 
١- حفر ترانشه در زمین هایی که تراز آب زیر زمینی وجود ندارد : براساس مشخصات ژئوتکنیکی و با توجه به نوع خاک منطقه که عمومـا  CL,ml میباشـد، براسـاس آئـین نامـه ASTM D٢٣٢١ و دیگر مشخصات حفاری ترانشه با مقطع قائم و به عمق مشخص شده در نقشه های اجرایی انجام می گیرد. در این رابطه عرض ترانشه با توجه به اندازه های مختلف لولـه پلـی اتـیلن و براسـاس دسـتورالعمل ذیـل تعیین می گردد: 
• برای اندازه های ۶٠٠ الی ١٢٠٠ میلی متر (خط اصلی )، میـانگین قطـر خـارجی لولـه آبیـاری بعـلاوه ٨٠ سانتی متر ( ۴٠ سانتی متر از هرطرف ). البته در دستور کارهای قبلی ، میانگین قطر خارجی لولـه آبیـاری بعلاوه ۴٠ سانتی متر ( ٢٠ سانتی متر از هر طرف ) ارائه گردیده بود که به علت عدم وجود فضای مناسـب به منظور کار با ویبراتور و رسیدن به کمپکشن مناسب به دستورکار فعلی ، تغییر پیدا کرد. عـرض ترانـشه نباید بیش از مقداری باشد که  با رعایت نکات ایمنی لازم برای ریختن و در صـورت لـزوم متـراکم کـردن مواد پرکننده ، در هر دو سری لوله لازم است . بنابراین عـرض کانـال بـه نـوع مـواد پرکننـده ، روش تـراکم نمودن آنها و قطر لوله بستگی دارد. 
• به منظور انشعابات سایز های ٣٠٠ و ۴٠٠ میلی متر، میانگین قطر لولـه خـارجی لولـه آبیـاری بعـلاوه ٣٠ سانتی متر ( ١۵ سانتی متر از هر طرف ). 
٢ ) حفر ترانشه در زمین هایی که تراز آب زیر زمینی بالاست : در جائی که سطح آب زیر زمینی بالاست ، باید قبل از اقدام به حفر ترانشه ، بوسیله چاه نقطـه ای ١ یـا هـر روش دیگری ، سطح آب زیر زمینی را تا زیر خط بستر پروژه پایین برد و تحت هیچ شـرائطی کارگـذاری لولـه هـای پلـی اتیلن در ترانشه هایی که بسترآب دارد و یا خاک آن اشباع است مجاز نمی باشد. 

عمق ترانشه 
عمق ترانشه به دلیل شرایط زمین و شیب مورد نیاز لوله تعیین می گردد. به هر حال در صورت عـدم دسـتیابی به پی مناسب برای لوله ، حفاری بیشتری مورد نیاز است . 

بستر سازی
بعد از حفر ترانشه ، باید حداقل ١٠ سانتی متر با استفاده از مصالح مناسب بستر سازی صورت گیرد تا توزیع بار زیر لوله به صورت مساوی انجام پذیرد.

نعلبندی
بعد از کارگذاری لوله روی بستر،باید خاکریزی اطراف آن انجام پذیرد. به این عمـل نعلبنـدی (ماهیچـه بنـدی ) گفته می شود. نعلبندی بیشترین مقاومت در برابر فشار خاک و ترافیک را ایجاد می نمایـد. مـصالح مـورد اسـتفاده باید با بیل به زیر لوله هدایت گردد و هیچ جای خالی باقی نماند. در هنگام کوبیدن مصالح نعلبندی ، باید دقت شود که هیچگونه جابجایی در مسیر لوله حادث نگردد. نعلبندی حداقل تا نیمه لوله باید ادامه داده شود.

خاکریزی اولیه
خاکریزی اولیه ، بار وارده بر روی نعلبندی را توزیع نموده و باعث ثابت نگه داشتن لوله می گردد. ایـن بخـش از خاکریزی از قسمت وسط لوله تا حداقل ١۵ سانتی متر روی تاج لوله ادامه دارد. در صورتی که از مصالحی اسـتفاده شود که نیاز به متراکم شدن داشته باشند، باید دقت شود که از تجهیزات مستقیما روی لوله اسـتفاده نـشود.

خاکریزی نهائی
خاکریزی پایانی از روی خاکریزی اولیه شروع و تا حداقل ١۵ سانتی متر بالای ترانشه (سطح زمین ) ادامـه پیـدا می کند. این خاکریز نگهدارنده مستقیم لوله نیست ولی نقش مهمی در تقسیم بار بر روی لوله ایفا می کند. تـراکم مناسب در این بخش به اندازه بخش های دیگر برای لوله اهمیت ندارد ولی در صورت لزوم باید به صورت لایه لایـه ریخته و متراکم گردد.

تردد ماشین آلات
در صورت تردد ماشین آلات از روی مسیر لوله ها بخصوص زمانی که پوشش روی لوله کمتر از یک متـر باشـد، مطمئناً باعث خساراتی به لوله می گردد. لذا بهتر است که برای این گونه مسیرها، جاده دسترسی طراحی گردد.

ماشین های کوبنده
کوبیدن مصالح قسمت های ماهیچه و خاکریزی اولیه و نهائی نیاز به ماشین های مخصوصی دارد که بـرای ایـن گونه فضاهای محدود استفاده شود. در چنین شرایطی به جای کوبه های ماشینی از کوبه های دستی نیز مـی تـوان استفاده کرد. کوبه های دستی باید وزن سبکی داشته باشند و ابعاد آنها بیش از ١۵×١۵ سانتیمتر نگردد. 

استفاده از بیس برای بستر سازی و خاکریزی اطراف لوله 
با توجه به این که خاک محل اجرای طرح ها عموما" از نوع  CL,ml می باشـد، براسـاس آئـین نامـه ASTM اجرای لوله های پلی اتیلن چنین خاکهایی با شرایط ذیل قابل پذیرش می باشد: 
١- آب زیر زمینی موجب ناپایداری خاک اطراف لوله نگردد، 
٢- حداقل تراکم خاک زیر و اطراف لوله ٩۵ % پروکتور استاندارد باشد. 
با توجه به این که حداقل دو شرط فوق در خاک های محل اجرای طرح و یـا حتـی کوپـال بـا شـرایط خـاص اجرای لوله های آبیاری حاصل نمی گردد، لذا از بیس استفاده شده است . 

نصب و اتصال لوله ها
نصب و اتصال لوله ها به دو روش صورت می پذیرد :
١- جوشکاری در بالای ترانشه
٢- جوشـکاری در پـائین 

ترانشه : 
١- جوشکاری در بالای ترانشه : در این روش ، لوله ها برای اندازه ١٠٠٠ تا ١٢٠٠ میلی متر به صورت دوتایی و سایز های ٨٠٠ به پائین به صورت سه تایی ، درخارج ترانشه به یکـدیگر جـوش و سـپس بوسـیله دو بیـل مکانیکی به درون ترانشه انتقال می یابد. انتقال لوله های اتصال یافته باید بـه گونـه ای انجـام پـذیرد کـه محور آن با افق موازی و یا به عبادت دیگر بیش از حد مجاز خم نشود. طول مجاز حفاری ترانشه : طول مجاز حفاری با توجه به تراز آب زیر زمینی و شرایط جوی منطقه نباید بـیش از مقدار مورد نیاز که معمولا برابر با راندمان نصب لوله و بستر سازی در طول یک روز می باشد، بیشتر گردد. 
٢- جوشکاری درون ترانشه : پس از جوشکاری لوله های ۶ متری در بالای ترانشه و تبدیل آنها بـه لولـه هـای ١٢ متری ، با احتیاط و بدون وارد آمدن ضربه به آن ، به درون ترانشه انتقال می یابند. برای جفت کـردن و جوش دادن لوله ها به خط لوله ، می توان از دو روش ذیل استفاده نمود: 
الف ) می توان با استفاده از جرثقیل دستی و خرک و یا وسایل مشابه ، انتهای خـط لولـه را از کـف ترانـشه تـا ارتفاع مناسب به منظور جوشکاری ، بالا آورد. میزان خم خط لوله نباید از حد مجاز (یک درجـه بـرای واحـد طـول ) بیشتر گردد. بدین معنی که باید بلند کردن خط لوله ، حداقل از فاصله ٣٠ متـر از انتهـای آن صـورت گرفتـه و بـه وسیله حداقل دو خرک  با ارتفاع مناسب ، در یک شیب یکنواخت نگهداری شود.
ب ) در این روش ، گودالهای به ابعاد ٨٠×۵٠ سانتی متر  حفر می گردد کـه در  هنگـام جوشـکاری ، اپراتـور در این گودالها قرار گرفته و عملیات جوش را انجام می دهد. 

انواع روش های اتصال لوله های پلی اتیلن 
به منظور اتصال لوله های پلی اتیلن به یکدیگر از روش های
١ – جـوش اتـویی 
٢- جـوش الکتـرو فیـوژن 
٣ – تولید نر و مادگی بر روی لوله تولیدی و استفاده از اورینگ 
۴- اکسترودر دستی استفاده می شود

دسـتگاه جـوش اکسترودر دستی از قسمت های ذیل تشکیل شده است : 
١- مخزن ورودی که مواد تغذیه کننده جوش از طریق آن به داخل اکسترودر رانده می شود، 
٢- المنتهای تولید حرارت : این المنتها در درون محفظه دستگاه قرار داشته و به منظور خمیری نمـودن مـواد جوش که به حالت جامد می باشند، استفاده می شود. 
٣- بدنه بیرونی دستگاه 
۴- مخلوط کن مواد جوش که درون بدنه دستگاه قرار دارد و به منظور مخلوط نمـودن مـواد جـوش بکـارمی رود. 
۵ ) لوله خروجی دستگاه : که مواد مخلوط و گرم شده از آنجا خارج می گردد. 
مواد جوش : ترکیب مواد جوش باید با مواد اولیه تشکیل دهنده جنس لوله همخـوانی و مطابقـت داشـته باشـد. 
این مواد در کارگاه به دلیل رنگ آنها به مواد جوش سفید و سیاه معروفند که معمولا با نـسبت ٨۵ % سـیاه و ١۵ %  سفید ترکیب می گردند. البته گاها به دلیل تغییر در نوع مواد این نسبت بلعکس گردیده و یا در صد مـواد ترکیبـی نیز تغییر نموده است . به هرحال باید قبل از اسـتفاده از ایـن مـواد، درصـد اخـتلاط آنهـا در آزمایـشگاه مخصوص لوله پلی اتیلن مـستقر در کارخانه تولید لوله پلی اتیلن مشخص و ابلاغ گردد. 
جوشکاری : در کارگاه با توجه به روش های مختلف جوشکاری ذکر شده ، متناسب با شرایط و امکانات ، از جـوش کاری به روش اکسترودر دستی وگرم کننده استفاده می شود. 

مراحل جوشکاری
۱- پاکسازی محل جوش : در جوشکاری لوله های پلی اتیلن محل جوش باید به گونه ای پاکـسازی شـود کـه عاری از هرگونه  غبار، گل و لای و یا چربی باشد. ضمنا لایه نازکی از لوله در محل نیز باید برداشته شـود. در واقع می توان گفت از مهمترین پارامترها در تضمین کیفیت اتصال جوش ، بکر بودن و یـا جدیـد بـودن سطوح مورد جوشکاری خواهد بود . 
٢- پیش گرم نمودن محل سطوح جوشکاری : پیش گرم نمودن محل سطوح جوشکاری با رعایت دقیـق نکـات تکنیکی باید صورت پذیرد، پیش گرم نمودن محل جوش نباید به گونـه ای باشـد کـه سـطح مـورد نظـر، بسوزد، به گونه ای که بوی آن به مشام برسد. به منظور جلوگیری از این موضوع جوش ، بایـد متناسـب بـا ضخامت لوله و دمای محیط و دیگر موارد،کنترل و تنظیم گردد. پیش گرم نمودن محل جوش باعث نفـوذ خمیر جوش در عمق کار خواهد بود. هرچه دمای پـیش گـرم نمـودن محـل جـوش ، در عمـق بـشتری از ضخامت سطح ، نفوذ کرده باشد، استحکام جوش قویتر خواهد بود. 
٣- خمیر گذاری و فشردن آن : به منظور خمیرگذاری باید از دو نفرکارگر استفاده نمود. یـک نفـر بـه منظـور نگهداری دستگاه اکسترودر و نزدیک نمودن دستگاه به محل جوش و تغذیه دستگاه جوش و نفر دیگـر بـه منظور فشردن مواد جوش (خمیر) به محل اتصال با استفاده از یـک چکـش مخـصوص کـه از دو قـسمت دسته و کله (سر) تشکیل شده است . قسمت دسته آن معمولا از جنس چـوب اسـت و طـول آن ١٠ تـا ١۵ سانتی متر و قسمت کله آن معمولا از جنس پلاستیک فشرده می باشـد. شـکل قـسمت کلـه بـه صـورت کمانی است . 

بحث و نتیجه گیری
با توجه به آنچه در این بررسی به انجام رسیده است ، موارد زیر را به عنوان نتیجه گیری می توان در نظر گرفت : 
١- استفاده از مصالح مناسب به منظور پوشش اطراف لوله های پلی اتیلن الزامی است . 
٢- طراحی لوله های پلی اتیلن برای مصرف مورد نظر صورت گیرد. در صورت تولید لولـه هـا، کنتـرل مـوارد مربوط به طراحی به منظور لوله تولید شده . 
٣- عرض حفاری باید با توجه به شرایط طرح تعیین گردد. 
۴- به منظور انجام اتصال مناسب لوله ها به یکدیگر مراحل جوشکاری به دقت کنترل گردد. 

منابع مورد استفاده 
١- استاندارد ASTM   D٢٣٢١. 
٢- استاندارد   CAN/CSA B١٨٢١١، CAN/CSA B١٢٠١١٩۵ . 
٣- شرکت مهندسی مشاور سازاب پردازان . (١٣٨٣). "دستورالعمل بهره برداری از خطـوط لوله های پلی اتیلن ". 
۴- شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی . (١٣٨٠). " دستورالعمل نصب لوله های پلی اتیلن " . 
۵- ملکی ، م .  (١٣٨٣). " طراحی . طراحی لوله های پلی اتیلن دو جداره موج دار" ، معاونـت امـور مهندسـی ، دفتر نظارت بر طرحهای فاضلاب غرب کشور. 
۶- ملکی ، م . (١٣٨٣). " کاربرد لوله های پلی اتیلن دو جداره موج دار"، معاونت امور مهندسی ، دفتر نظارت بر طرحهای فاضلاب غرب کشور. 
 
این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مدلسازی آزمایش مقاومت نشتی در شبکه پلی اتیلنی گازرسانی

فرامرز هرمزی : استادیار مهندسی شیمی دانشگاه سمنان با گرایش محاسبات عددی و مدلسازی جواد بیات : دانشجوی کارشناسی دانشگاه سمنان شاهین صداقت شریفی : مهندس مکانیک، مدیر کنترل کیفیت شرکت گاز استان سمنان سمنان، دانشکده مهندسی دانشگاه سمنان – fhormozi@semnan.ac.ir ارائه شده در یازدهمین کنگره ملی مهندسی شیمی ایران – تهران- دانشگاه تربیت مدرس- ٧ الی ٩ آذرماه ۱۳۸۵ چکیده :  تعیین درجه حرارت هوای فشرده درون لوله های شبکه، یکی از مهمترین عوامل در آزمایش مقاومت نشتی شبکه های گاز رسانی است . اما در این آزمایش چند سوالاتی وجود دارد از قبیل: آیا ٢۴ ساعت زمان آرام سازی کافی است؟ درجه حرارت محیط در این آزمایش چه اثری دارد؟ اثر سایر عوامل (از قبیل قطر لوله، وضعیت نصب چاله حرارتی نسبت به لوله گاز، جنس خاک ) در این آزمایش چیست؟ در این مقاله مبانی نظری این آزمایش بررسی و معادلات انتقال حرارت مربوطه استخراج شد. این معادلات با روش دینامیک سیالات محاسباتی CFD و نرم افزار Fluent حل شد. برای بررسی صحت و دقت نتایج محاسبه شده ، از مقادیر اندازه‌گیری شده در آزمایش مقاومت نشتی شرکت گاز استان سمنان استفاده شد و در پایان پاسخ سوالات فوق به دست آمد. زمان آرام سازی در فصول مختلف سال متفاوت است و با افزایش قطر لوله، زمان آرام سازی تغییر می کن د. با این وجود ۲۴ ساعت زمان آرام سازی مناسب است. در طول شبانه روز، درجه حرارت محیط متغیر است . این تغییرات از طریق بدنه فلزی چاله حرارتی و حسگر مربوطه به روغن موجود در انتهای چاله منتقل می شود بنابرای ن درجه حرارت چاله های حرارتی نیز در طول شبانه روز با دامنه کمتری تغییر میکند که این تغییرات کاذب است. بهترین شیوه نصب چاله های حرارت ی، هم راستا بودن محوری آنها با لوله گاز است و جنس خاک منطقه در آزمایش مقاومت نشتی موثر نیست. این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید مقدمه استفاده از لوله های غیر فلزی در صنعت گاز فرانسه در سال ۱۹۶۰ میلادی آغاز شد . از آن زمان تاکنون، لوله های غیرفلزی در بسیاری از کشورها به کار برده شده است. پلی اتیلن یکی از مناسبترین مواد برای ساخت لوله‌های توزیع گاز مدفون است. زیرا لوله‌های پلی اتیلنی دارای وزن کم، انعطافپذیری زیاد و مقاومت شیمی ایی، سایشی و خوردگی مناسب هستند . استفاده از لوله‌های پلی اتیلنی در شبکه‌های گازرسانی ایران در حال گسترش است. این لوله ها در شبکه های گازرسانی با فشار بهره برداری تا 60 psig به کار برده میشوند. علیرغم تغییرات ایجاد شده در جنس لوله ها، روش آزمایش مقاومت نشتی تغییر نکرده و به این صورت انجام می شود که پس از حفر کانال، لوله گذاری و پر کردن کانال، هوای فشرده با فشار تقریبی یک و نیم برابر فشار بهره برداری به درون لوله‌های مدفون تزریق میشود. درجه حرارت هوا در اثر تراکم افزایش یافته و به حدود 350K میرسد. این درجه حرارت از درجه حرارت لوله های مدفون و خاک اطراف آن بیشتر است بنابراین برای هم دمایی هوای درون لوله ها و محیط اطراف آن، ۲۴ ساعت زمان آرام سازی در نظر گرفته و پس از آن در دو روز متوالی و با فواصل زمانی دوساعت، درجه حرارت نقاط مختلف در طول خط لوله اندازه‌گیری می شود. طبق روش مرسوم، درجه حرارت هوای فشرده درون لوله ها به طور مستقیم اندازه گیری نمیشود بلکه درجه حرارت در چند چاله حرارتی تعبیه شده در نزدیکی لوله های شبکه (شکل ۱) اندازه گیری میشود. اما میان درجه حرارت اندازه گیری شده در چاله‌های حرارتی و درجه حرارت هوای فشرده درون لوله های شبکه چه رابطه ای وجود دارد؟ آیا درجه حرارت تعیین شده در چاله های حرارتی با درجه حرارت هوای فشرده درون لوله های شبکه برابر است؟ آیا زمان آرام سازی ( زمان همدمایی بین چاله های حرارتی و هوای فشرده داخل لوله های شبکه ) کافی است؟ سایر عوامل نظیر قطر لوله، موقعیت نصب چاله های حرارتی نسبت به لوله، جنس خاک، درجه حرارت محیط چه اثری در این آزمایش دارند؟ برای پاسخ به سوالات فوق از مدلسازی و حل عددی معادلات استفاده می شود . مقالاتی در ارتباط با مدلسازی انتقال حرارت از لوله عایق دار منتشر شده است . اما مقالات منتشر شده در مورد انتقال حرارت از لوله های پلی اتیلنی مدفون، بسیار محدود است . در این مقاله مبانی نظری این مساله بررسی و معادلات انتقال حرارت مربوطه استخراج شد. یکی از ویژگی های این مقاله، در نظر گرفتن انتقال حرارت جابجایی آزاد برای هوای فشرده درون لوله ها است . این معادلات با روش های عددی دینامیک سیالات محاسباتی CFD و با استفاده از نرم‌افزار Fluent حل شد. مقدار و اثر عوامل مختلف روی نتایج نیز بررسی شد . برای تعیین صحت و دقت نتایج محاسب اتی، از مقادیر اندازه گیری شده در آزمایش مقاومت نشتی شرکت گاز استان سمنان و مقادیر تجربی منتشر شده، استفاده شد. تعریف مساله کانالی به عمق 5 متر حفر می شود. در کف کانال به ارتفاع ده سانتی متر، / ۱ متر و پهنای ۵ /۴-۱/ برای لوله گذاری، خاک رس ریخته و لوله گاز در کانال قرار داده می شود . روی لوله به ارتفاع بیست سانتی متر خاک رس ریخته می شود .سپس نوار هشدار دهنده وجود لوله گاز روی سطح خاک رس قرار داده شده و در پایان، خاک خارج شده از کانال به داخل آن باز گردانده می شود. در شکل ( ۱) طرح ساده ای از کانال، لوله گاز و قسمت های مختلف آن نشان داده شده است. در شبکه لوله های گاز ایران از لوله های پلی اتیلنی PE-2406 , PE 3408 استفاده می شود . قطر لوله های مورد بررسی در این طرح ۶۳،۹ , 110 , ۱۲۵ و ۱۶۰ میلی متر است. طبق استاندارد موجود، نسبت قطر به ضخامت این لوله ها یازده  SDR 11 است بنابراین با داشتن قطر هر لوله، ضخامت آن نیز تعیین می شود. طرح ساده ای از کانال، لوله گاز و قسمت های مختلف آن. در اطراف لوله گاز فقط خاک رس وجود دارد.

شکل ( ۱) طرح ساده ای از کانال، لوله گاز و قسمت های مختلف آن. در اطراف لوله گاز فقط خاک رس وجود دارد.

برای انجام آزمایش مقاومت نشتی از هوای فشرده استفاده می شود . هوا با درجه حرارت تقریبی 350K و با فشار حدود 100 – 110 PSI به درون لوله های پلی اتیلن تزریق می شود . متوسط درجه حرارت اولیه لوله و خا ک اطراف آن در فصول مختلف سال بین حداقل صفر تا حداکثر سی درجه سانتیگراد تغییر می کند . محاسبات فقط برای دو حالت حداقل و حداکثر درجه حرارت انجام شد.

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

نتایج و بحث در شکل ( ۳) نتایج محاسبات انتقال حرارت گذرا برای لوله با قطر ۱۶۰ میلی متر بصورت خطوط درجه حرارت ثابت در طول زمان آورده شده است . تغییرات درجه حرارت برای سایر لوله های با قطر کمتر از ۱۶۰ میلی متر، از این مقادیر کمتر است. مشاهده می شود که با انجام تبادل حرارت میان هوا و جداره داخلی لوله، بتدریج حد اکثر درجه حرارت هوا کم می شود. درون لوله جریان جابجایی آزاد ایجاد می شود . این جریان باعث افزایش نرخ انت قال حرارت به جداره داخلی لوله می شود. حرارت منتقل شده در جداره داخلی لوله به طریق هدایت به بیرون لوله نفوذ می کند که با تغییر رنگ در طول زمان مشخص شده است .در بیرون لوله خاک رس وجود دارد که حرارت عبوری از جداره لوله وارد آن می شود . در اینجا از مقاومت سطح تماس میان لوله و خاک صرف نظر شده است . وجود این مقاومت باعث کاهش حرارت منتقل شده میان این دو جسم می شود. محاسبات نشان می دهد که بیشترین زمان برای همدمایی هوا و محیط اطراف آن ۱۵۰ دقیقه است. در شکل ( ۴) تغییر درجه حرارت در داخل لوله، جداره لوله و خاک اطراف آن بصورت منحنی نشان داده شده است . در چنین شرایطی، تغییر درجه حرارت ایجاد شده در محل چاله حرارتی کمتر از یک دهم درجه است که با توجه به دقت حسگر حرارتی مورد استفاده، این تغییر درجه حرارت قابل اندازه گیری نیست.

شکل ۲.در شبکه بندی این مساله از ۹۸۵۰ سلول با سه نوع مختلف استفاده شد. شبکه دایره ای برای درون لوله، جداره لوله و فضای بزرگی به شعاع ۲۰۰ میلی متر در اطراف لوله انتخاب شد. در قسمت بالایی کانال از شبکه مستطیل شکل یکسان استفاده شد و فاصله بین این دو منطقه، با شبکه های مثلثی پر شد

محاسبات با درجه حرارت محیط صفر درجه نیز تکرار و ملاحظه شد که با کاهش درجه حرارت محیط، زمان آرام سازی از دو و نیم ساعت به حدود سه ساعت افزایش یافت اما بهر حال این زمان از ۲۴ ساعت زمان در نظر گرفته شده برای آرام سازی، بسیار کمتر است. شکل ( ۳) نشان می دهد که منطقه متاثر از درجه حرار ت هوای گرم داخل لوله فقط در محدوده خاک رس اطراف لوله قرار دارد بنابراین خاک منطقه در این آزمایش بدون تاثیر است . همچنین در این شکل مشاهده می‌شود که بیشترین درجه حرارت جداره لوله و خاک اطراف آن، در بالاترین قسمت لوله قرار دارد . بعلاوه توزیع درجه حرارت در سطح مقطع لوله متقارن است. این موارد به دلیل وجود پدیده جابحایی آزاد در انتفال حرارت درون لوله است. به این ترتیب که گرم ترین هوا در بالاترین قسمت لوله جمع می شود و با تبادل حرارت با جداره داخلی لوله و سرد شدن، جای خود را به هوای گرم تر لایه های پایین تر میدهد و هوای سرد شده از مجاور دیواره لوله پایین می آید . از این موضوع می توان نتیجه گرفت که مناسب ترین مکان برای نصب چاله حرارتی، در راستای محور عمودی سطح مقطع لوله (مانند وضعیت نشان داده شده در شکل ( ۱)) است. نتایج محاسبات انتقال حرارت شکل ( ۳) نتایج محاسبات انتقال حرارت گذرا برای لوله با قطر ۱۶۰ میلی متر بصورت مناطق با درجه حرارت ثابت در طول زمان در مرحله بعدی، اثر درجه حرارت محیط بر درجه حرارت اندازه گیری شده چاله حرارتی ( که معادل با درجه حرارت هوای داخل لوله فرض می شود ) مورد بررسی قرار گرفت . برای مدل کردن اثر درجه حرارت محیط در آزمایش مقاومت نشتی ، ابتدا منابع گرمایی خاک شناسایی شد. منبع اصلی گرمایش خاک، تابش خورشید است. بخش بزرگی از انرژی خورشید توسط اتمسفر زمین، ابرها، دی اکسید کربن و بخار آب و ذرات معلق موجود در هوا به فضا بازتاب و یا جذب شده و فقط بخش کوچکی از انرژی تابشی خورشید به سطح زمین میرسد . بخشی از انرژی رسیده به سطح زمین، بازتاب شده و بخش دیگری از آن برای تبخیر آب موجود در سطح زمین مصرف می شود . به این ترتیب فقط بخش کوچکی از انرژی تابشی خورشید برای گرم کردن خاک در طول روز مصرف می شود . مقدار افزایش درجه حرارت خاک به موقعیت محل، صافی هوا، ناهمواری های سطح زمین، جنس و رنگ خاک وابسته است . از طرف دیگر در طول شب، بخشی از انرژی سطح زمین به محیط منتقل می شود . بنابراین انرژی گرمایی وارد شده به لایه های مختلف خاک در طول روز، بتدریج در طول شب خارج می شود. محاسبات اتنقال حرارت در طول ۲۴ ساعت ( یک شبانه روز ) نشان می دهد که به دلیل کوچک بودن ضریب پخش حرارتی خاک، درجه حرارت لایه های فوقانی، حداکثر تا عمق ۵۰ سانتی متری تغییر می کند. از عمق ۵۰ سانتی متر پایین تر، درجه حرارت خاک در طول شبانه روز ثابت است . اندازه‌گیری های تجربی درجه حرارت خاک در طول شبانه روز این محاسبات را تایید می کند. بنابراین انتظار میرود تغییر درجه حرارت محیط در طول شبانه روز روی درجه حرارت هوای داخل لوله ها و چاله های حرارتی که درعمق بیشتر از یک متری خاک قرار دارند، بدون اثر باشد . اما اندازه‌گیری‌های شرکت گاز سمنان نشان می دهد که با تغییر درجه حرارت محیط در طول شبانه روز، درجه حرارت خوانده شده در چاله های حرارتی نیز تغییر می کند . ممکن است یکی از دلایل این مساله، انتقال حرارت توسط جداره فلزی غلاف چاله حرارتی از سطح زمین به روغن موجود در انتهای چاله باشد. برای بررسی درستی این فرضیه، قسمت بالای غلاف چند چاله حرارتی عایق بندی شده و مشاهده شد که در طول شبانه روز، تغییرات درجه حرارت خوانده شده از چاله حرارتی کمتر شد . این نتیجه تایید کننده فرضیه انتقال حرارت توسط غلاف فلزی چاله حرارتی است . بنابراین پیشنهاد می شود که بدنه چاله های حرارتی در آزمایش مقاومت نشتی از مواد غیر فلزی ساخته و در انتهای آن یک محفظه فلزی تعبیه شود. نتیجه گیری در این مقاله مبانی نظری آزمایش مقاومت نشتی لوله های گاز مورد بررسی قرار گرفت. در مدلسازی انتقال حرارت درون لوله، جابجایی آزاد به کار گرفته شد . عوامل موثر بر ضریب هدایت حرارتی خاک به تفصیل بررسی شد . معادلات حاکم بر این مساله با روش های CFD و نرم‌آفزار Fluent  حل و مشخص شد که زمان مورد نیاز برای همدما شدن هو ای فشرده درون لوله و محیط اطراف آن (زمان آرام سازی ) در فصول مختلف سال متفاوت است . اما ۲۴ ساعت با ضریب اطمینان بزرگ برای آن مناسب است. نتیجه دیگر این تحقیق ناچیز بودن اثر تغییرات درجه حرارت محیط بر نتایج آزمایش مقاومت نشتی است . تغییراتی که هم اکنون مشاه ده می‌شود در اثر انتقال حرارت جداره فلزی چاله حرارتی است که با اصلاح آن این تغییرات حذف می شود . همچنین مشخص شد که بهترین وضعیت نصب چاله حرارتی، در راستای محور عمودی سطح مقطع لوله است. تقدیر و تشکر نویسندگان این مقاله ازحمایت های شرکت گاز استان سمنان برای تامین هزینه های اجرای این طرح پژوهشی، سپاسگزاری می کنند. مراجع ۱-اختیارزاده امیر سعید، مکانیک وسایل و دستگاه‌های گازرسانی، آموزش نیروی انسانی شرکت ملی گاز ایران ۱۳۸۱ 2- CEN 1555-2, Plastics piping systems for gaseous fuels supply PE, part 2 1996 3- Materials and Equipment qualified for use in natural gas systems, 4acfr part 192 2002 4- Zaki G. M. et al, Optimization of multilayer thermal insulation for pipelines, Heat Transfer Eng. Vol.21, 2000 5- Campo, A. Quick Algebraic Estimate of the Thickness of insulation for pipelines, Heat transfer Eng.Vol. 23, 2002 6- Patankar S., Numerical heat Transfer and Fluid Flow, Hemisphere, Washington D.C. 1980 7- Fluent Manual, Fluent Int. 1998 8 –  Ghildyal, B.P., Soil Physics, Wiley Eastern Limited, 1987 این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مدلسازی توزیع دما در فرآیند جذب حرارت در جوش لب به لب (بات فیوژن ) لوله های پلی اتیلن HDPE

خلیل کوشیان : دانشجوی کارشناسی ارشد , دانشگاه علم و صنعت ایران

محمد ریاحی : دانشیار دانشگاه علم و صنعت ایران

محمد فرجی : دانشجوی دکترا , دانشگاه علم و صنعت ایران

منتشر شده در هفدهمین کنفرانس سالانه مهندسی مکانیک در سال ۱۳۸۸
چکیده : 
فرآیند جوش بات فیوژن یا لب به لب یکی از مرسوم ترین روشهای اتصال و جوش لوله های پلی اتیلن میباشد. مرحله حرارت دهی یا جذب حرارت مهم ترین مرحله در این روش میباشد. کیفیت جوش به ضخامت لایه مذاب و مقدار ماده مذاب موجود در لبه جوش بستگی دارد لذا تعیین توزیع درجه حرارت و عمق لایه مذاب برای پیش بینی کیفیت جوش بسیار اهمیت دارد. در این تحقیق انواع مدلهای انتقال حرارت وارد در این فرآیند به صورت تحلیلی بررسی و اثرات آنها شناسایی شده است و در ادامه به بررسی معادله دیفرانسیل حاکم بر مساله انتقال حرارت در جوش لب به لب پرداخته شده است و در نهایت یک مدل عددی(FEM) از فرآیند جذب حرارت با در نظر گرفتن شرایط فیزیکی حاکم در جوش برای تعیین توزیع درجه حرارت در آن تهیه شده است و با نتایج تجربی موجود مقایسه شده است . نتایج شبیه سازی با نتایج تجربی توافق خوبی را نشان میدهد.

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مقدمه
امروزه  لوله های پلی اتیلن  به  مهم ترین  ماده  مورد  استفاده  در شبکه های انتقال و  توزیع آب ، انتقال گاز  و  شبکه های دفع فاضلاب شهری تبدیل شده است .

مهم ترین عواملی که باعث این انتخاب شده است عبارتند از:

– هزینه های پایین نصب ونگهداری نسبت به لوله های فلزی
– مقاومت بالا در برابر خوردگی
– مقاومت شیمیایی بالا
– حد دوام و عمر بالاتر(حداقل ۵٠ سال )
– مقاومت بالا در برابر بارهای ضربه ای ناگهانی مانند زلزله . 
برای اتصال لوله ها در  شبکه های پلی اتیلن گاز  و  آب از  چندین روش استفاده می شود  که  مهم ترین و  شناخته  شده ترین این روشها جوش لب به لب (بات فیوژن ) و جوش الکتروفیوژن میباشد. 
در جوش بات فیوژن یا لب به لب ابتدا برای رفع آلودگی، سطوح اتصال را به صورت دقیق تمیز میکنند یا برای انطباق دقیق سطوح انتهای لوله ها را پیشانی تراشی می کنند تا سطوحی صاف و عمود بر هم حاصل شود. بعد از آن سطوح را در تماس با یک پلیت حرارتی یا هیتر قرار می دهند و فاز گرمایش آغاز میشود. معمولاً فاز گرمایش در لوله ها در دو مرحله انجام می شود. فازاول گرمایش با حضور عامل فشار و فاز دوم گرمایش که معمولاً  مقدار فشار محوری اعمال شده بسیار کم و در حدود صفر است . در فاز اول گرمایش یک فشار اولیه در انتهای لوله به صورت یکنواخت اعمال می شود که زمان این فاز در استانداردها  مشخص  است  و  برای لوله  باSDR١١١(قطر  خارجی mm١۶٠ و  ضخامت  mm ١۴/۶در  حدود  ٢٢ ثانیه میباشد. بعد از تشکیل گرده اولیه جوش فاز دوم مرحله گرمایش که  در  آن  فشار  اعمالی بر  انتهای لوله  در  حدود  صفر  است  آغاز میشود. زمان این فاز در حدود ١٧۵ ثانیه است . مرحله بعدی مرحله تغییر  وضعیت ٢ و  کنار رفتن پلیت حرارتی و  اتصال سطوح  مذاب و نرم  شده  تحت  اثر  یک  فشار  معین  میباشد.  این  مرحله  به  طور همزمان با مرحله خنک کاری و سرد کردن می باشد و نفوذ مولکولی و خنک کاری با هم همپوشانی دارند. در شکل زیر مراحل جوش به صورت شماتیک و به صورت یک گراف ارائه شده است . 
مرحله حرارت دادن را به عنوان مهم ترین و  بحرانی ترین مرحله جوشکاری میشناسند، زیرا جوش دو  سطح بدون ایجاد  لایه  مذاب نازک یا نرم شده  در  محل اتصال دو  سطح غیرممکن است .تخمین توزیع  دما  در  سطوح  اتصال  جوشکاری کاربرد  بسیار  زیادی دارد. 
توزیع  دما را میتوان برای تخمین اندازه  منطقه  متأثر  از  دما و  نوع میکروساختار  ایجاد  شده  توسط  فرایند،  تخمین  انبساط  حرارتی و اندازه  تنش های پسماند در قطعات جوشکاری شده  استفاده  کرد. 
تعدادی تحقیق در موضوع جوش لب به لب وجود دارد ولی در آنها محقیقن  به  توضیح  تئوری فرآیند  حادث  شده  در  مراحل  مختلف جوش  لب به لب نمی پردازند و  همچنین در  این  تحقیقات به کل فرآیند نیز پرداخته نمیشود. لسکویچ  به بررسی تاثیر  جوش  لب  به  لب  بر  روی میکروساختار  جوش و  مقایسه  با  ساختار  اصلی لوله  پرداخته  است . 
کولا لوکا و  همکارانش بر روی بهینه سازی فرآیند جوش لب به لب با استفاده از پارامترهای مؤثر بر آن و انجام یک سری آزمایشهای تجربی با  استفاده از  روش  آماری F.F.T پرداخته  است .  ژائو  و همکارش به بررسی اثر آلودگی سطوح بر روی جوش لب به لب لوله های پلی اتیلن و لو و همکارانش  به بررسی تأثیر پارامتر فشار و آلودگی سطوح بر روی مقاومت و کیفیت جوش پرداخته اند. آز.وود به بررسی و تحلیل عددی فرآیند انتقال حرارت جوش لب به لب  در  لوله های پلی اتیلن  با  استفاده از  روش  دیفرانسیل  محدود پرداخته است و یک مدل ریاضی برای مساله بدست آورده است . 
با توجه  به مرور  تحقیقات انجام  شده  در  جوش لب به  لب ، در زمینه  مدلسازی عددی فرآیند جذب حرارت کارهای چندان زیادی انجام  نشده  است و نیز  با توجه  به  اینکه  پایه  تئوری محکمی برای مدلسازی کامپیوتری فرآیند  جهت بهینه سازی پارامترهای جوش وجود  ندارد  در  این  مطالعه  به  منظور  درک  بهتر  فرآیند  جوش لب به  لب و  تاثیر  پارامترهای مختلف بر  روی توزیع  دما در  فرآیند جذب  حرارت ابتدا  به  مطالعه  تئوریک  انتقال  حرارت  و  معادله دیفرانسیل  حاکم  بر  آن  پرداخته  شده  است و  در  نهایت  یک  مدل کامپیوتری بر  مبنای استفاده  از  روش  المان  محدود(FEM)  تهیه شده است و با نتایج تجربی مقایسه شده است . از نتایج این مطالعه میتوان  برای بهینه  سازی فرآیند  جوش  و  تخمین  اندازه  منطقه HAZ استفاده کرد.
انتقال حرارت در فرآیند جوش لب به لب تحلیل تئوریک انتقال حرارت 
در  حالت  کلی در  جوش  لب  به  لب  انتقال  حرارت  به  سه  طریق کنوکسیون ،  هدایت  و  تشعشع  انجام  می شود و  هر  یک  از  آنها  در مراحل  مختلف  وارد  می شوند  و   تاثیر  هر  یک  از  آنها  در  مراحل مختلف ممکن است متغیر باشد. در این قسمت از :
٢-Q١ : مقدار گرمای انتقالی به ازای واحد زمان بین جسم (١) و (٢)
٢-q١ : انتقال حرارت به ازای واحد زمان بین سطح (١) و (٢) استفاده شده است . 

انتقال حرارت به طریق هدایت 
هدایت حرارتی مهم ترین مد انتقال حرارت بین لوله و پلیت حرارتی میباشد و شار حرارتی از سمت پلیت به سمت لوله می باشد و مقدار 
آن با استفاده از رابطه هدایت حرارتی فوریه محاسبه میشود: 

انتقال حرارت به طریق تشعشع 
در دستگاه جوش لب به لب قطر پلیت حرارتی در حدود mm ٣۵٠ است  که  برای جوش  لوله  ای به  قطر  mm  ١۶٠ و  ١١=SDR 
استفاده میشود. بنابراین با این اندازه قطر پلیت انتقال تشعشعی گرما بسین حلویل ن و  تپالثییرت دقااربد. شچشم حراپروتشیی ت نشیعسشت عیو بیبرن رسویطح توپزلییع ت (د١م)یو سطح لوله (٢) ٢-qr١ را می توان با استفاده از رابطه زیر به دست آورد:

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید


نتیجه گیری و جمع بندی
در این تحقیق فرآیند جذب حرارت در جوش لب به لب به دو روش تئوریک و عددی بررسی شد و عمق نفوذ حرارت و عمق لایه مذاب به دو روش به دست آمد. مقدار تئوریک محاسبه شده mm۵ است که کمتر از مقدار تجربی اندازه گیری شده با ترموکوپل یعنی mm۴ می باشد.  این  اختلاف  اندک را  میتوان  به دلیل  ایده آل در نظر گرفتن تماس بین لوله و پلیت و نادیده گرفتن شرایط واقعی تماس بین لوله پلی اتیلن و پلیت و مقاومت تماسی بین آنها دانست . 
در  شبیه سازی عددی نتایج توزیع  دمایی و  عمق  لایه  مذاب  با نتایج  تجربی مطابقت قابل  قبولی دارد.  برای فواصل  نزدیک توزیع دماییتطابق و همسانی بسیار خوبی با نتایج تجربی دارد  ولیبرای فواصل دورتر از پلیت نتایج شبیه سازی با نتایج تجربی تطابق ندارد که دلیل آن  را  می توان  به  خاطر  نادیده گرفتن مد انتقال حرارت تشعشعی در شبیه سازی عددی دانست . 
برای بهبود نتایج شبیه سازی پیشنهاد میشود که خواص آنتالپی ذوب و تغییرات آن با تغییر دما در نظر گرفته شود و همچنین تشعشع به عنوان یک عامل مهم در انتقال حرارت نیز در محاسبات وارد شود. 

مراجع 
1 – ISO11414, "Plastic pipes and fitting- preparation of polyethylene  (PE)  pipe/pipe  or  pipe/fitting test  pieces assemblies by butt fusion",first edition , 1996.
2 – Benkreira H., Shillitoe S., Day A.J.,  « Modeling of the  Butt  Fusion  Welding  Process»,  Chemical  Engineering Science, Vol. 46, No. 1, pp. 135, 1991.
3 – Budak V.M., «Investigation of the Thermal Aspects of Contact Butt Welding in Polyethylene Tubes », Svar. Proiz., No. 1, pp.5, 1997.
4 –  Shillitoe  S.,  Day  A.J.,  Benkreira  H.,  «A  Finite Element Approach to Butt Fusion Welding  Analysis  », Proc. Instn. Mech. Engrs., Vol. 204, pp. 95, 1990.
5 – .A.Grewell,  A.Benatar,  J.B.Park,”Plastics  and Composites  Welding  Handbook”,2003,  Hanser 
Publisher, munich. 
6 –  K. Leskovics, M. Koll´ar, P. B´arczy ," A study of structure and mechanical properties of welded joints in polyethylene pipes",2005.
7 – M.  A.  Colaluca;  L.  L.  Earles;  S. C. Malguarnera,." Fractional  Factorial Testing  to  Determine  Processing Parameters  Producing  Acceptable  Heat  Fused Joints In Polyethylene  Pipe",Superior  Oil  Company,  Lafayette, Louisiana,(1983).
8 –  Jack  Q.  Zhao,  Lyne  Daigle,  and  Denis  Beaulieu, "Effect  of joint  contamination  on  the  quality  of  butt-fused high-density polyethylene (HDPE) pipe", (2002).
9 – X.Lu, R.Qian, N.Brown, G.Buczala, "The Effect of Pressure and Contamination on Slow Cracj Growth in a Butt Fusion in a Polyethylene Gas Pipe", (1992).
10 –  A.  S. WOOD,"  Numerical  simulation  of the  butt-fusion  welding  process",  Department  of  Mathematics, University of Bradford, West Yorkshire BD7 1DP, UK, (1996).
 

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مقایسۀ خواص لوله های آبیاری تهیه شده از پلی اتیلن خالص و بازیافتی

مقایسه خواص لوله های آبیاری تهیه شده از مخلوط پلی اتیلن خالص و بازیافتی

شیرین شفایی : دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، دانشکده فنی و مهندسی ، گروه پلیمر

زهره هادی : دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، دانشکده فنی و مهندسی ، گروه پلیمر

اصفهان ، شهرضا، بلوار پاسداران ، دانشگاه آزاد اسلامی ، دانشکده فنی و مهندسی ، گروه پلیمر ٠٩١٣٣٠٣۵٢٨٨
چکیده : 
یکی از روشهای مقرون به صرفه برای بازیافت محصولات پلیمری ، بازیافت مکانیکی است . در این تحقیـق از ایـن روش برای تهیه لوله های آبیاری استفاده شده است . لوله های مورد نظر از آمیزه پلی اتیلن خـالص و بازیـافتی و در دو گـروه ، حاوی ٣٠ و ۵٠ درصد پلی اتیلن بازیافتی تهیه شده اند و خواص آنها با خواص لوله تهیه شده از ١٠٠ درصد پلی اتیلن خالص مقایسه شده است . آزمونهای انجام شده شامل آزمون شاخص جریان مذاب ، کـشش ، فـشار ترکیـدگی و فـشار هیدروستاتیک می باشد. نتایج نشان می دهد که اگرچه اسـتحکام کشـشی نمونـه هـای حـاوی ٣٠ و ۵٠ درصـد مـواد بازیافتی از نمونه حاوی ١٠٠ درصد پلی اتیلن خالص کمتر است ولی شاخص جریان مذاب و فشار ترکیـدگی ایـن دو نمونه با نمونه حاوی ١٠٠ درصد پلی اتیلن خـالص تفـاوت چنـدانی نـدارد و در حـد مقـادیر ذکرشـده در اسـتاندارد لوله های آبیاری است . همچنین لوله های حاوی پلی اتیلن بازیافتی مانند نمونۀ حاوی ١٠٠ درصد پلی اتیلن خـالص در آزمون فشار هیدروستاتیک دچار ترک یا آسیب نشدند.

پلی اتیلن ، بازیافت ، فشار ترکیدگی ، فشار هیدروستاتیک , لوله پلی اتیلن

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مقدمه
پلی اتیلن با دانسیته بالا(HDPE) جایگزین مناسبی برای پلی وینیل کلراید(PVC) در تهیـۀ انـواع خـط لولـه اسـت کـه امروزه سهم چشمگیری از بازار مصرف لوله برای کاربردهای مختلفی مانند شبکه های آبرسـانی کـشاورزی ، آب نوشـیدنی و فاضلاب را بخود اختصاص داده است . این مسئله به دلیل خواص متعدد آن مانند دوام زیاد، عدم نشتی ، مقاومـت در مقابـل خوردگی و چقرمگی بالا است . همچنین انعطاف پذیری و ارتجاعیت این مـاده باعـث شـده اسـت کـه کمتـر از PVC تحـت حفاری ، زلزله یا ضربه مورد آسیب قرار بگیرد. از مزایای دیگر HDPE، عدم وجود کلر، عدم نیاز به افزودنـی هـای خـاص در تولید و سرعت بازیافت بالاتر آن نسبت به PVC است . 
 در سالهای اخیر سهم عمده ای از کل ضایعات شهری را، مواد پلاستیکی تشکیل می دهند. قـسمت زیـادی از ضـایعات پلاستیکی را مواد ترموپلاستیک بویژه پلی اولفین هایی مانند پلی اتیلن با دانسیته پایین (LDPE)، پلی اتیلن با دانـسیته بـالا و پلی پروپیلن تشکیل میدهد، .با توجه به مصرف بالای پلی اتیلن HDPE برای تهیه لوله ، قسمت زیادی از ضایعات این ماده مربوط به این صنعت است . این ضایعات ، به دلیل مشکلات حین نصب لوله ، نیاز به تغییر ظرفیت خط لوله آبرسانی کلـی، ضـایعات خطوط لوله ساختمانی یا عدم وجود خواص تعریف شده در لوله های تولیدی توسط کارخانه ایجاد میشـوند،. اگـر چـه این ضایعات ، آسیبهای مستقیمی به طبیعت وارد نمیکنند ولی افزایش مصرف این مواد، باعث وجود مقادیر بیـشتر HPDE درضایعات شهرداری می شود که باید به منظور حفظ محیط زیست ، توسط روشهای تعریف شده ، بازیافت شوند. این روشـها شامل بازیافت حرارتی، بازیافت شیمیایی و بازیافت مکانیکی است که امروزه روش بازیافت مکانیکی به دلیل سهولت روش و مزایای اقتصادی، بیشتر بکار برده میشود. این روش شامل طبقه بندی، مرتب کردن ، شناسـایی و تمیزکـردن ضـایعات و در نهایت استفاده از آنها برای تولید محصولات متفاوت است . مهمترین مشکل در زمینه بازیافت مکانیکی این است که مواد بازیافتی به دلیل طی کردن فرآیندهای حرارتی و تجزیه های احتمالی در طول مدت استفاده ، در مقایسه با مواد خالص دارای خــواص مکــانیکی ضــعیفتری مــیباشــند. بنــابراین بــرای تولیــد محــصولات جدیــد از ایــن مــواد بایــد تمهیــداتی درنظرگرفته شود. بدین منظور، درصنعت بازیافت از آمیزه سازی ضایعات با مواد خالص که از لحـاظ اقتـصادی روشـی مفیـد است ، استفاده می شود.
 در زمینه بازیافت ضایعات لوله های پلی اتیلن توسـط روش بازیافـت مکـانیکی، تحقیقـاتی صـورت گرفته است . در برخی پژوهشها با استفاده از این ضایعات ، لوله های دو لایه تهیه شده اسـت کـه لایـه داخلـی آنهـا را مـواد ضایعاتی و لایه خارجی را مواد خالص تشکیل داده و برای مـصارف بـدون فـشار ماننـد شـبکه هـای فاضـلاب یـا گـاز بکـار می روند،. در تحقیقات دیگر از لوله های چندلایه برای کاربردهای الکتریکی مانند پوشش دهی سیمها استفاده شده است . 
همچنین در برخی پژوهشها، آمیزه پلی اتیلن بازیافتی برای تهیه لوله های شیاردار(corrugate) شبکه فاضلاب مورد اسـتفاده قرار گرفته است که این لوله ها توانسته اند عملکرد مناسبی شبیه لوله های تهیه شده از مواد خالص داشته باشند.
در این تحقیق ، روش بازیافت مکانیکی برای بازیافت لوله های پلی اتیلن آبیاری تهیـه شـده از HDPE مـورد اسـتفاده قرارگرفتـه است . بدین منظور، از آمیزه سازی ضایعات این لوله ها با پلی اتیلن خالص استفاده شده و لولـه هـای آمیـزه ای بـا درصـدهای متفاوتی از مواد ضایعاتی تولید شده اند. سپس خواص این محصولات بررسی و با خواص لوله هـای تهیـه شـده از صددرصـد پلی اتیلن خالص مقایسه شده است . 
1- تجربی
2 – مواد 

پلی اتیلن سنگین مورد استفاده در این پژوهش ، محصول شرکت پتروشیمی بندرامام با نام تجاری EX٣، گرید PE۶٣ و شاخص جریان مذاب برابر با min١٠/gr٠٣۶٣ است . پلی اتیلن سنگین بازیافتی حاصل از لوله های ضایعاتی شرکت آب لولـه است که توسط اکسترودر مذاب و به گرانول تبدیل شده و برای فرآیند مجدد مورد استفاده قرارگرفته انـد. شـاخص جریـان مذاب مواد بازیافتی min١٠/gr٠۴٣٢است . مستربچ مورد استفاده در این تحقیق ، محصول شرکت ویژگان بـسپار اسـت کـه شاخص جریان مذاب آن معادل min١٠/gr١/ ٠و درصد دوده آن برابر ۴٠/١ میباشد. 

دستگاهها و روشها 
 در این پژوهش ، برای تهیه لوله های آمیزه ای، دستگاه اکسترودر موجود در شرکت آب لوله بکارگرفته شد. این اکسترودر دارای وان وکیوم به طول ۶ متر و وان اسپری به طول ۴ متر است که هر دو وان حاوی آب با دمـای ١٩ درجـه سـانتیگراد بود. لوله های تهیه شده با قطر ٩٠ میلیمتر که برای تحمل فشار ۶ بار و با ضخامت معادل با مقادیر ذکر شـده در اسـتاندرد موسسۀ تحقیقات صنعتی ایران در زمینه ابعاد لوله های پلی اتیلنISIRI 1331   تولید شد. درصد پلی اتیلن خـالص مـورد استفاده برای تهیۀ لوله های آمیزه ای در جدول (١) آورده شده است . لازم به ذکر است که در نمونۀ ، میـزان پلی اتیلن خالص و در نمونه های (٢) و (٣)، مقدار مواد خالص و بازیافتی با مقدار مناسب از مستربچ ، بـه گونـه ای مخلـوط شـدند کـه درصد نهایی دوده در لوله ، معادل ٢/٢۵ درصد شود. سپس مواد مورد نظر توسط مخلـوط کـن (Mixer) دسـتگاه اکـسترودر مورد اختلاط قرارگرفته و بوسیله مکش وارد قیف دستگاه اکسترودر شد. دمای نواحی گرمایی اکسترودر از قیف تا حدیـده ، به ترتیب ١۶۵، ١٧۵، ١٨۵، ١٩٠، ٢٠٠ و ٢١١ درجۀ سانتیگراد و دور اکسترودر معادل ٨۴/۵ دور بر دقیقه انتخاب شد. پس از اتمام فرآیند تولید، نمونه هایی از لوله های مورد نظر تهیه و برای آزمونهای مختلف مورد اسـتفاده قرارگرفـت . بـرای تعیـین شاخص جریان مذاب نمونه ها از دستگاه Plastometer مدل ٢٠٠٠ ساخت داخل استفاده شد. برای انجام این آزمون ، از هـر نمونه قطعاتی بردیده و مورد آزمایش قرار گرفت . به منظور آزمون کشش ، پس از تهیه دمبـل از هـر نمونـه توسـط دسـتگاه پرس ، آزمون کشش توسط دستگاه Instron مدل TM–MS ساخت آلمان ، بر روی آنها انجام شد. بـرای انجـام آزمـون هـای فشار ترکیدگی و هیدروستاتیک ، دستگاه های مولد فشار ساخت داخل مورد استفاده قرارگرفت .

نتایج و بحث 
نتایج آزمون شاخص جریان مذاب 
 نتایج آزمون شاخص جریان مذاب نمونه ها در جدول (٢) آورده شده است . همان طور که ملاحظه می شـود، بـا افـزایش مواد بازیافتی در لوله ، شاخص جریان مذاب نمونه ها افزایش یافته اسـت . علـت ایـن مـسئله کـاهش جـرم مولکـولی پلیمـر بازیافتی در اثر فرآیندهای حرارتی است که باعث کاهش گرانروی آن میشود، . نکته قابل توجه دیگر این اسـت کـه بـا وجود افزایش میزان پلی اتیلن بازیافتی در نمونۀ ٣، مقدار شاخص جریان مذاب آن ، از مقدار این کمیت برای نمونۀ ٢، کمتر است . این مسئله را میتوان به عدم توانایی بهینه دستگاه اکسترودر مورداستفاده ، برای اختلاط دو فاز، در نمونه حـاوی ٧٠ درصد از پلی اتیلن خالص (نمونه ٢) نسبت داد. به طوری که به نظر میرسد در ضمن اختلاط این نمونه ، زنجیرهای پلی اتیلن خالص نیز تا حدودی دچار تخریب شده اند که این مسئله باعث افزایش شاخص جریان مذاب نمونۀ مـوردنظـر شـده اسـت . 
همچنین طبق این نتایج ، اختلاط یک آمیزه با درصدهای مساوی از پلی اتیلن خـالص و بازیـافتی (نمونـۀ ٣) در اکـسترودر مورد استفاده ، بازدهی بالاتری نسبت به نمونه حاوی ٧٠ درصد از مواد خالص داشته است . به نظر میرسد با استفاده از یک اکسترودر دو پیچه یا یک دستگاه تک پیچه با طراحی ماردون خاص میتوان به نتایج بهتری دست یافت .
لازم به ذکر است که علیرغم افزایش شاخص جریان مذاب در نمونه های حاوی پلی اتیلن بازیافتی، مقادیر این کمیـت طبق استاندارد موسسۀ تحقیقات صنعتی ایران در زمینۀ شاخص جریان مذاب لوله های پلی اتیلن (۶٩٨٠ ISIRI)، همچنـان در محدوده اعداد ذکر شده برای لوله های تولیدی از پلی اتیلن سنگین است . طبـق ایـن اسـتاندارد، مقـدار شـاخص جریـان مذاب برای لوله های موردنظر باید کمتر از min١٠/gr٧/ ٠باشد. 

 نتایج آزمون کشش 
 نتایج استحکام کششی بر حسب مگاپاسکال و درصد ازدیاد طول نمونه هـای مختلـف در جـدول (٣) و(۴) آورده شـده است . همان طور که ملاحظه میشود با افزایش پلی اتیلن بازیافتی مقادیر این دو کمیت کاهش یافته است . علت این مـسئله ، تخریب زنجیرهای پلی اتیلن بازیافتی در ضمن فرآیندهای حرارتی است . البته علت آن مـیتوانـد بـه دلیـل کـاهش درصـد کریستالیزاسیون در نمونه های حاوی پلی اتیلن بازیافتی نیز باشد،. زیرا تمام نمونه ها در دمـای یکـسان و بـا سـرعت مشابه خنک شده اند درحالیکه تحقیقـات نـشان مـیدهـد کـه نمونـه هـای حـاوی مـواد بازیـافتی بـه دلیـل کوتـاه بـودن زنجیرها برای تبلور نیاز به کاهش انرژی گرمایی تا دماهای پایین تری دارند تا زنجیرهای آنها بتوانند در سـلهای کریـستالی  قراربگیرند.
 نتایج استحکام کششی در نقطه تسلیم برای لوله های تهیه شده از آمیزه های متفاوت ، در جدول (۵) آورده شده اسـت . همان طور که ملاحظه میشود تمامی نمونه ها دارای استحکام تسلیم مشابهی هستند. این مسئله نشان میدهد که افـزودن پلی اتیلن بازیافتی به لوله های آمیزه ای، تأثیر چندانی در استحکام تسلیم آنها نداشته است .

نتایج آزمون فشار ترکیدگی 
 برای بررسی استحکام ترکیدگی لوله های ( لوله پلی اتیلن ) تهیه شده از آمیزه های متفاوت از استاندارد موسسۀ تحقیقات صـنعتی ایـران در زمینۀ آزمون فشار ترکیدگی لوله های پلی اتیلن (۴-٧١٧۵ ISIRI) استفاده شده است . طبق این اسـتاندارد، از هـر لولـه ۵ نمونه با طول محاسبه شده از طریق رابطه (١) تهیه شده است .
متن خلاصه 
لازم به ذکر است که شکل ترکیدگی تمامی نمونه ها، شبیه شکل ذکر شده در اسـتاندارد۴-٧١٧۵ ISIRI بـوده اسـت . 
طبق این استاندارد، ترکیدگی باید همراه با تورم پلاستیکی و در فاصله مناسب از کلاهک صورت بگیـرد. همچنـین مطـابق این استاندارد، حداقل فشاری که لوله باید قبل از ترکیدگی تحمل کند برابر فشار اولیه ای است که دستگاه به نمونه اعمـال می کند. با توجه به اینکه فشار ترکیدگی تمامی نمونه ها حدود ١٠ بار بیشتر از این مقدار بـوده اسـت ، لـذا مـیتـوان گفـت لوله های موردنظر دارای استحکام ترکیدگی مناسب می باشند. 

نتایج آزمون فشار هیدروستاتیک 
 آزمون فشار هیدروستاتیک ، مطابق با استاندارد۴-٧١٧۵ ISIRI بر روی نمونه های مختلف انجام شده است . طبق ایـن استاندارد، نمونه هایی با طول محاسبه شده از رابطه (١)، تهیه و کلاهکهایی روی دو سر آنها نصب شد. سپس توسط ورودی دستگاه فشار هیدروستاتیک ، این لوله ها از آب پر و هواگیری شدند و فشاری معادل مقدار محاسبه شده از رابطه (٢) در آنها اعمال شد. با این تفاوت که برای آزمون فشار هیدروستاتیک در رابطه (٢)، D قطر اسمی لوله برحسب میلیمتـر و & تنـشی است که برای لوله های پلی اتیلن با گریدهای متفاوت ، متغیر است و برای گرید PE۶٣ برابر با ٣/۵ مگاپاسکال درنظـرگرفتـه می شود. پس از اعمال این فشار که مقدار آن برای لوله های موردنظر معادل ۴/٣٨ بار میباشـد، نمونـه هـا وارد وان دسـتگاه فشار هیدروستاتیک که با آب ٨٠ درجه سانتیگراد پر شده است ، شدند و به مدت ١۶۵ ساعت در این شرایط دمـا و فـشار باقی ماندند. طبق استاندارد ذکر شده ، در صورت عدم وجود آسیب یا ترک در نمونه ها در طول این مدت ، آزمون با موفقیت انجام شده است که هر ٣ نمونه موردنظراین آزمون را بدون نقص یا ترک پشت سرگذاشتند. از آنجا کـه موفقیـت نمونـه در این آزمون نشان دهنده طول عمر مفید لوله به مدت ۵٠ سال در دمای ٢۵ درجه سانتیگراد است ، نتایج آن نشان مـیدهـد که هر ٣ نمونه در طول این مدت دچار آسیب یا ترک نخواهند شد. 

نتیجه گیری
نتایج بدست آمده از این تحقیق به شرح زیر می باشند: 
1 – نتایج آزمون شاخص جریان مذاب نشان میدهد که مقادیر این کمیت برای نمونه های حاوی پلی اتیلن بازیافتی از نمونه حاوی پلی اتیلن خالص بیشتر است که علت آن تخریب زنجیرهای مواد بازیافتی در حین فرآیندهای حرارتی اسـت . بـا ایـن وجود، مقدار این کمیت برای نمونه های حاوی مواد بازیافتی در محدوده اعداد ذکر شده در استاندارد، برای لوله های حـاوی ١٠٠ صددرصد از پلی اتیلن خالص است . 
2 – طبق نتایج آزمون کشش ،  مقدار استحکام کششی و درصـد ازدیـاد طـول نمونـه هـای حـاوی ۵٠ و ٧٠ درصـد از مـواد بازیافتی کمتر از نمونۀ حاوی ١٠٠ صددردرصد مواد خالص است که علت این مسئله میتواند به دلیل تخریب مواد بازیافتی و کاهش درصد کریستالینیتی آنها باشد . 
3 – نتایج آزمون فشار ترکیدگی نمونه ها نشان دهنده مقادیر مشابهی از این کمیت برای لوله های حاوی پلی اتیلن بازیـافتی و نمونۀ حاوی پلی اتیلن خالص است که بیان گر توانایی مناسب نمونه های حاوی مواد بازیافتی در پاسخ گویی به فشار اعمـالی در حین کاربرد است . 
4 – طبق نتایج آزمون فشار هیدروستاتیک ، تمامی نمونه ها این آزمون را بدون آسیب یا تـرک پـشت سـرگذاشـتند کـه ایـن مسئله نشان دهنده عدم ایجاد نقص در لوله ها، در خلال طول عمر مفید آنها میباشد. 
5 – با توجه به این که آزمونهای تعیین دانسیته ، درصد دوده و درصد برگشت حرارتی نیز بر روی نمونه های حاوی پلی اتیلن بازیافتی انجام شده است و مقادیر بدست آمده از این آزمونها، مطابق با استانداردهای موسسه تحقیقات صنعتی ایران بـرای نمونه حاوی صددرصد پلی اتیلن خالص بوده است ، نتایج آزمونهای انجام شده در این پژوهش نشان میدهـد کـه لولـه هـای موردنظر، خواص مناسب برای کاربرد در مصارف لوله های آبیاری را دارا می باشند. زیرا پاسخ آنها به تمامی آزمونهای لازم در این زمینه ، مشابه نمونه حاوی پلی اتیلن خالص بوده است . 

مراجع 
١- ابراهیمی، ن .، و شفایی، ش .،" بازیافت آمیزه های پلیمری"، سمینار کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس ، ١٣٨٣. 
2- A. J. Whittle,.D.Pesudovs, Collection and recycling of plastic pipes in demolition and construction waste 
stream, Plastics, Rubbor and Composites. 36 (2007) 190. 
3- R. Scaffaro, F.P. la Mantia, N. Tzankova Dintchectva, Effect of additive level and of the processing 
temperature on the re–building of post consumer pipes for polyethylene blends, European polymer Journal. 43 
(2007) 2947. 
۴- شفایی، ش .، و ابراهیمی، ن .، "تولید الیاف پلیمری از آمیخته بطریهای PET بازیافتی و PP"، مجله علوم و تکنولـوژی پلیمـر، ١، 
 .1386
5- G.Parisi, A. Neubauer, Recycling and recovery of plastics, Munish Hanser Publishers. (1996) 331. 
 

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

تحلیل تمرکز تنش بر روی زائدهای اضافی ناشی از جوش صفحه داغ

تحلیل تمرکز تنش بر روی زائدهای اضافی ناشی از جوش صفحه داغ قطعات پلی اتیلنی و تاثیر آن در کاهش استحکام خط جوش

محمد شیشه ساز : استاد، دانشکده مهندسی مکانیک، دانشگاه شهید چمران

بابک مهدی‌پور : دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی مکانیک، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز

ارائه شده در همین کنفرانس مهندسی ساخت و تولید ایران , 12-10 اسفند ماه 1388 , دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل
چکیده : 
در این مقاله اندازه ی تمرکز تنش در اتصال جوشی که از روش صفحه داغ در لوله پلی اتیلن حاصل میشود به کمک روش اجزای محدود و با استفاده از نرم افزار انسیس بررسی شده است. تمرکز تنش در برآمدگی جوش و ابعادی که در هندسه آن بدین ترتیب حاصل می شود، از طریق تغییر شعاع زائده بوجود آمده در جوش، و تغییر زاویه جوش، مورد ارزیابی قرار گرفته است. هندسه ی موجود در این نوع جوش لوله، بر اساس استاندارد جوش صفحه داغ در لوله‌های پلی اتیلنی است. نمونه‌ی مورد تحلیل بر اساس استاندارد D638 مدل سازی شده است. نتایج بدست آمده نشان میدهند که در پلاستیکها، انجام عملیات پس جوش و ماشینکاری آنها، همانند فلزات، جهت کنترل تمرکز تنش بسیار لازم و ضروری است.

جوش صفحه داغ – تمرکز تنش – نرم افزار انسیس, لوله پلی اتیلن

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

مقدمه
امروزه جوشکاری پلاستیکها با توجه به کاربردهای گسترده این مواد در صنایع مختلف، لزوم تحقیقات بیشتری را می طلبد. استفاده از پلاستیکها در مهندسی ملزوم وجود روش اتصال مناسب در آنها میباشد. یک نمونه از این اتصالات استفاده از روش صفحه داغ ( جوش بات فیوژن یا جوش لب به لب ) است که به دلیل سادگی و ارزان بودن از روشهای پرکاربرد جوشکاری در پلاستیکها به شمار میرود. این نوع اتصال با ایجاد حرارت و فشار باعث ادغام دو قطعه در هم میشود که بر اثر این فشار زائده های اضافی نیز در طرفین قطعه‌ها ایجاد خواهد شد. این زائده اضافی باعث بوجود آمدن تمرکز تنش به هنگام استفاده از قطعه جوش خورده میشود، که ممکن است منجر به شکست زود هنگام قطعه و خرابی پیش از موعد آن گردد. تحلیل تاثیر پارامترهای جوش در طول چند دهه اخیر مورد توجه بسیاری از محققین بوده است. از جمله کارهای مشابه که البته همگی در زمینه جوش کاری قطعات فلزی شن می‌باشد، اره به مقاله برگ در مورد تاثیر ضخامت ورق در شکست جوش و مارتین فریا در مورد تاثیر شعاع زائده جوش در مقاومت شکست جوشهای دارای پخ و یا نگوین در مورد تاثیر پارامترهای هندسه جوش در عمر شکست و همچنین تاثیر تنشهای پسماند و هندسه جوش در بهبود عمر شکست اشاره کرد. البته یادآور می شویم که در مورد جوش پلاستیکها تاکنون تحقیقی دراین زمینه انجام نشده و کار موجود در این مورد کاملا جدید میباشد.
در این مقاله، با استفاده از روش المان محدود و به کمک نرم افزار انسیس تمرکز تنش در زائده های اضافی بوجود آمده در اثر فشار وارد شده، در هنگام عملیات جوش دو لوله پلی اتیلنی، بررسی نمونه میشود.مورد نظر بر اساس استاندارد D638 مدل سازی انداز شده و افزایش تنش، ناشی از تمرکز تنش که در اثر تغییر جوشکل محلش حاصل میشود و تاثیر آن بر استحکام نمونه‌ی مورد نظر بررسی شده است.    
در سراسر این تحقیق فرض شده:
– جوش بدون هیچگونه نقصی انجام شده منطقه جوش عاری از هیچگونه ترک میباشد.
– از تنشهای پسماند در جوش صرف نظر شده است.

روش تحقیق
در این مقاله با استفاده از روش المان محدود و به کمک نرم افزار انسیس، افزایش یا کاهش تنش در قطعه نمونه به ازای تغییرات ایجاد شده در هندسه جوش را مورد بررسی قرار می‌دهیم. بدین منظور، نمونه‌ی مورد نظر را در نرم افزار انسیس مدل‌ سازی نموده و پس از شبکه بندی دقیق و قرار دادن بار کششی 5 مگا پاسکال به تحلیل آن پرداخته میشود.

مدل قطعه
به منظور بررسی تمرکز تنش، نمونه استاندارد D638 از محل اتصال در لوله پلی اتیلن چگالی بالا HDPE که با استفاده از جوش صفحه داغ به هم متصل شده‌اند، مانند آنچه که در شکل نشان داده شده تهیه شده است. همچنین با توجه به شرایط استاندارد اندازه برآمدگی جوش صفحه داغ لوله مقادیر مناسب این برآمدگی در شکل نشان داده شده. در این مورد از لوله با قطر 75 میلیمتر و ضخامت 3 میلیمتر استفاده شده است. ابعاد نمونهD638 نیز در شکل3 بطور کامل نشان داده شده است. همچنین در شکل شعاع زائده جوش و زاویه جوش نیز نمایش داده شده اند .

مدل المان محدود
در مدل سازی نمونه‌ی مورد نظر، از المان 20 گرهای 95 که کلیه‌ی گره های آن دارای سه درجه آزادی میباشند، استفاده شده است. شکل  نمونه‌ی شبکه بندی شده‌ی این مدل را نشان دلیل میدهد. به حساس بودن اندازه ی تنش در محل اتصال، نقاط اطراف گره جوش مجدداً با المانهای ریزتر شبکه بندی شده‌اند.

نتایج و بحث
در شکل زیر توزیع تنش در نقاط مختلف قطعه مشخص شده است. با توجه به این شکل مشخص است که مقدار تنش در زاویه برآمدگی جوش به حداکثر مقدار خود میرسد، که در بخش‌های زیر به تفصیل در مورد تاثیر هر پارامتر بر تنش در این نقطه بحث شده است.

تاثیر زاویه جوش بر ضریب تمرکز تنش
با توجه به نمودار رسم شده در شکل 6 مشخص است که با افزایش زاویه جوش ضریب شدت تنش نیز افزایش می یابد. این افزایش به ازای افزایش زاویه از 45 درجه تا 135 درجه فقط حدود 0/3 است.

تاثیر ضخامت ورق
تأثیر ضخامت ورق نیز بر روی مقدار تمرکز تنش در صورت ثابت ماندن بقیه پارامترها بررسی گردید. نتایج حاصل حاکی از آن بود که با افزایش ضخامت ورق تمرکز تنش نیز به مقدار کمی افزایش مییابد. بر اساس نتایج بدست آمده چنین استنباط میشود که به طور کلی، تأثیر ضخامت ورق در اندازه‌های پایین (زیر 20 میلیمتر) بر تمرکز تنش بسیار اندک و قابل صرف نظر کردن است.

نتیجه‌گیری
1- تغییر شکل ایجاد شده در جوش صفحه داغ پلاستیکها میتواند باعث بوجود آمدن تمرکز تنش زیادی در قطعه شود.
2- برای برطرف کردن تمرکز تنش میتوان از عملیات سایش یا پس جوش برای افزایش شعاع زائده جوش که باعث کاهش تمرکز تنش میشود استفاده کرد.
3 – تغییر زاویه جوش و ضخامت قطعه تاثیر کمی بر تمرکز تنش ایجاد شده در جوش دارد.

مراجع
1- Berge S."On the effect of plate thickness in fatigue of welds",Eng. Fract Mech., 1985;21(2):423–35. 2- Martins Ferreira JA, Moura Branco CA. "Influence of the radius of curvature at the weld toe in the fatigue
strength of fillet welded joints". Int. J. Fatigue 1989; 11(1):29–36. 3- Nguyen TN, Wahab MA. A., "theoretical study of the effect of weld geometry parameters on fatigue crack
propagation life", Engng Fract Mech., 1995; 51(1):1 –18. 4- Nguyen T.N, Wahab M.A., "The effect of residual stresses and weld geometry on the improvement of fatigue
life", J.Mater Process Technol, 1995;48:581 –8.
5-Astm standard:D638 Standard test method for tensile properties of plastics.
6-The Plastic Pipe Institute, Handbook of Polyethylene Pipe, Washington DC, 2006.

 

این مقاله به صورت خلاصه در سایت قرار گرفته است و برای دریافت آن به صورت کامل شامل فرمول‌ها و نتایج به سایت سیویلیکا مراجعه نماید

منو – ستون سمت راست

عناوین پربازدید

تماس با ما
 پارس اتیلن کیش در یک نگاه
 پارس اتیلن کیش نماد خودباوری , توانمندی و کیفیت
 مـامـوریـت و چشـم‌انـداز پــارس اتیــلن کیــش
 فروش و استراتژی های آن در پــارس اتیــلن کیــش
 دلایــل کیــفیت محصـولات پــارس اتیــلن کیــش
 آزمایشگاه کنترل کیفیت
 گارانتی و خدمات پس از فروش
 فراخوان آموزش رایگان جوشکاری
 کیفیت را تجربه کنید
 دلایل استفاده نکردن از لوله و اتصالات بی‌کیفیت
 پروانه استاندارد پارس اتیلن کیش
 انبارش لوله‌های پلی اتیلن
 نگهداری لوله‌ پلی‌اتیلن در برابر اشعه UV
 راهنمای جوش لوله و اتصالات پلی اتیلن
 لوله پلی اتیلن
 اتصالات پلی اتیلن
 لوله لایروبی پلی اتیلن
 لوله پلی اتیلن گاز
 لوله دوجداره کاروگیت
 اتصالات تکجداره پلی اتیلن
 اتصالات دوجداره پلی اتیلن
 اتصالات الکتروفیوژن
 قفس پلی‌اتیلن پرورش‌ ماهی
 سیستم تصفیه فاضلاب خانگی
 منهول پلی اتیلن
 منهول مخابراتی پلی اتیلن
 لوله پلی اتیلن آتشنشانی
 هندبوک لوله پلی اتیلن
 هندبوک لوله دوجداره کاروگیت
 لیست قیمت لوله پلی اتیلن
 قیمت اتصالات پلی اتیلن
 لیست قیمت محصولات پلی اتیلن
 لیست قیمت لوله کاروگیت
 گواهینامه FM Approval پارس اتیلن کیش
 PDMS کاتالوگ پارس اتیلن کیش
 مشخصات فنی خطوط لوله آب و فاضلاب - نشریه 303
 ضوابط و معيارهای فنی آبياری تحت فشار - نشریه 286
 کاربرد لوله پلی اتیلن در سیستم آتش‌نشانی
 کاربرد لوله پلی اتیلن در لایروبی
 کاربرد لوله پلی اتیلن در نیروگاه‌ها
 کاربرد لوله پلی اتیلن در راه‌آهن
 کاربرد لوله پلی اتیلن در معدن
 کــاربـرد لوله پلی اتیلن در فــرودگـاه
 کــاربـرد لوله پلی اتیلن در کشاورزی
 کاربرد لوله پلی اتیلن در انتقال کود و سموم کشاورزی
 کــاربـرد لوله پلی اتیلن در زهکشی
 کاربرد‌ لوله پلی اتیلن در محل‌های دفن زباله
 کاربرد مواد کوتینگ (پـوشـش) در لــولــه‌هـای فـــولادی
 کاربرد لوله پلی اتیلن در کاورینگ کابل و فیبرهای نوری
 کاربرد لوله‌های پلی اتیلن در هوارسانی
 کاربرد لوله پلی اتیلن در کشتی‌ها
 کاربرد لوله پلی اتیلن در گرمایش از کف
 گالری پارس اتیلن
 منهول مماسی پلی اتیلن
 لوله پی وی سی - پلیکا
 لوله زهکش
 لوله پکس PEX
  نوار آبیاری پلی اتیلن
 پوش فیت Pushfit
 دستگاه جوش پلی اتیلن
 کاورینگ کابل - کاندوئیت
 انشعاب فاضلاب شهری
 سپتیک تانک پلی اتیلن
 آدم رو پلی اتیلن
 مخازن پلی اتیلن
 نیوجرسی پلی اتیلنی
 شیر‌ آلات صنعتی
 آبپاش آتشنشانی
 منهول فاضلاب
 دریچه کامپوزیتی منهول
 کاربرد لوله پلی اتیلن در دریا
 قیمت لوله پلی اتیلن
 کاتالوگ محصولات
 خط تولید پلی اتیلن
 گواهینامه و تائیدیه ها
 مواد اولیه
 مواد پلی اتیلن بروج
 پلی اتیلن و محیط زیست
 استاندارد لوله پلی اتیلن
 استانداردهای مرجع
 مقالات تخصصی
 مقالات عمومی
 ورزش و سلامتی
 فاکتور رسمی
 دانستنیهای جزیره‌ کیش
 استخدام در پارس اتیلن کیش
 فرصت های شغلی
 HSE Plan (ایمنی،بهداشت و محیط زیست)
 مطالب مدیریت, کارآفرینی, بازاریابی و تکنولوژی

 شرکت پارس اتیلن کیش هیچ نماینده ای در سطح ایران ندارد و فروش محصولات این شرکت تنها از طریق دفتر مرکزی انجام میپذیرد. :: تمامی حقوق این وب سایت متعلق به شرکت  پارس اتیلن کیش می باشد :: توسعه  و بروزرسانی : پارس اتیلن کیش :: برترین تولید کننده لوله پلی اتیلن ::

:: Sitemap :: RSSFeed ::

ContactUs
|
Scroll Up